Өнөөдөр Монголын улс төрийн сахилга бат, иргэдийн итгэл үнэмшил эргэлзээ, нууцлалын үзүүрт тулж ирлээ. Үндэсний зөвлөлдөх хуралдааны үеэр нэрийг нь зарлахгүйгээр засгийн газрын бүрэлдэхүүнээ тодорхойлох уламжлалт арга барилыг орхиж, нээлттэй зарлах шаардлага үүсч байна. Энэхүү өөрчлөлт нь нийгмийн итгэлийг сэргээх, шийдвэрийн ил тод байдлыг хангах үндэснийхээ нэрийн өмнөөс чухал алхам болохыг экспертүүд хэлж байна.
Үндсэн мэдээлэл:
Өнгөрсөн үед засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүнийг нууцлан тодорхойлж, зөвхөн тодорхой бүлэг байгууллагын хүрээнд зөвшилцөж ирсэн уламжлал одоо цагт өөрчлөгдөж байна. Нийгмийн мэдээллийн хэрэгслээр ил тод, нээлттэй зарлах нь олон нийтэд засгийн газрын ил тод байдал, хариуцлага илэрхийлэх нөхцлийг бүрдүүлнэ гэж шинжээчид үзэж байна.
Энэ хандлагын өөрчлөлт нь зөвхөн ил тод байдлыг хангах төдийгүй, улс төрийн тогтолцоонд итгэх итгэлийг сэргээхэд чухал алхам болж буйг олон улсын жишээнээс харж болох юм. Жишээлбэл, Шинэ Зеланд, Канад зэрэг улс орнууд олон нийтэд нээлттэй зарлах, хэн хэн Засгийн газартаа орж ирсэн, ямар үүрэг хүлээж буйг ил тод болгохыг зорьж, иргэний итгэлийг нэмэгдүүлж байна.
Экспертүүдийн үзэж байгаагаар, нээлттэй зарлах нь зөвхөн иргэдийн итгэлийг сэргээх төдийгүй, нам доторх бүлэглэлүүдийн тохиролцоог ил тод болгох, улстөрийн нэр хүндийн өсөлтөд нөлөөлөх ач холбогдолтой. Мөн энэ нь зөвхөн хэн, ямар үүрэгтэйг тодорхойлох төдийгүй, хариуцлагын тогтолцоог боловсронгуй болгож, шийдвэр гаргах үеийн зөрчилдөөн, эвлэрэлтийг бууруулах боломжийг нээж байна.
Түүнчлэн, олон улсын туршлагаас үзвэл, ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх нь улс төрийн тогтолцооны залгамж чанарыг бэхжүүлж, иргэдийн оролцоог өргөжүүлэхэд тус дөхөм болдог. Монгол Улсад ч энэ хандлага өнөөгийн улс төрийн нөхцөл байдалд онцгой чухал байх боломжтой бөгөөд, улс төрийн намууд болон нэр дэвшигчид ил тод байдлын зарчил нь иргэдийн итгэлийг олж авах гол түлхүүр болохыг шинжээчид онцолж байна.
Дүгнэлт ба нөлөөлөл:
Ил тод байдлын шинэ хандлага нь зөвхөн улс төрийн тогтолцоог илүү шударга, хариуцлагатай болгох төдийгүй, олон нийтэд тустай шинэ үнэлэмжийг төрүүлэх үндэс суурь болохыг судлаачид онцлон тэмдэглэж байна. Ирэх сонгуулийн эргэн тойронд, нээлттэй зарлах зөвхөн нэр хүндийн асуудал биш, улстөрийн тогтолцооны шинэ үеийн эхлэл болох боломжийг нээж буйг мэргэжилтнүүд онцолж байна. Үүнийг зөвхөн улс төрийн лидерүүд биш, бүх нам, намуудын ил тод байдалд хандах хандлага өөрчлөгдөх шаардлагатай бөгөөд, цаашид иргэний итгэлийг сэргээх гол гарц болох нь дамжиггүй.
Мөн энэ өөрчлөлт нь зөвхөн улс төрийн хүрээнд төдийгүй, нийгмийн бүх салбарт ил тод байдал, хариуцлага шаарддаг шинэ үеийг эхлүүлэх бүрэн боломжийг олгож байна. Эцэст нь хэлэхэд, “Айвал бүү хий, Учрал даргаа” гэсэн үг нь зөвхөн харагдах байдлыг илэрхийлэхээс гадна, өөрчлөлтийн үнэн мөн чанарыг ойлгох ухааныг үг хэлбэрээр илэрхийлж буй юм. Тэр чигтээ шийдвэр гаргахдаа ил тод, хариуцлагатай байж, иргэдийн итгэлийг хүртэх нь цаг үеийн хамгийн чухал шаардлага болоод байна.
