Өнгөрсөн долоо хоногийн сүүлээр Монголын улс төрийн хүрээнд шинэ зүйлийн эхлэл болсон эсэх эсэхийг тодорхойлохуйц үйл явдал өрнөв. Ордонд Засгийн газрыг огцруулах ажиллагааг сөрөг хүчний удирдагч өөрийн биеэр эхлүүлж, гадаа жагсаал цуглаан зохион байгуулсан нь хэд хэдэн хувилбараар үзэж болмоор байна. Энэ үйл явдал нь зөвхөн бодит үйлдэл төдийгүй, улс төрийн хүчнүүдийн хоорондох ил тод өрсөлдөөн, орчуулаад хэлбэл, Монголын өнцөг булан бүрт үүсч буй нөлөөллийн тогтолцооны нэгэн шинэ дүр төрхийг илтгэнэ.
Ингээд, энэ үйл явдлын ард хэн, юу, яагаад явагдаж байгааг гүнзгийрүүлэн шинжлэхэд, хамгийн эхний хүрээнд орж ирэх нь, үүний цаана буй эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл, улс төрийн тогтворгүй байдлыг үүсгэж буй гол хүчин зүйлүүдийг илрүүлэх шаардлагатай байна. Тухайлбал, өнгөрсөн жилүүдэд Монголын улс төрийн орчинд огцом өөрчлөлт гарсан бөгөөд тэр дундаа Г.Занданшатарын Засгийн газрыг унагах зорилготой үйл явц нь энэ удаагийн давхцалтай холбоотой юм. Өнгөрсөн долоо хоногт болсон жагсаал, эсэргүүцлийн ажиллагаа нь зөвхөн өөрсдийн бодлого, мэдэгдлийг илэрхийлэхээс гадна, олон нийтэд тухайн үеийн улс төрийн зорилго, хүчин зүйлсийг тодорхой илэрхийлсэн.
Түүнчлэн, энэ үйл явдлын цаана буй гол асуудлуудыг харвал, шатахууны хомсдол, Оюутолгойн хувь заяа, Оросын шахалт, “Роснефть”-ийн хүсэл зэрэг олон үндсэн асуудал оршиж байна. Эдгээр нь зөвхөн эдийн засгийн асуудал төдийгүй, улс төрийн тогтворгүй байдлыг нэмэгдүүлж буй хүчин зүйлс бөгөөд мөнгөний эргэлт, геополитикийн нөлөөлөл, хөрөнгө оруулалт, стратегийн шийдвэрүүдтэй шууд холбоотой. Үүний зэрэгцээ, зарим улс төрч, нэр бүхий эрх мэдэлтнүүдийн улс төрийн зорилго, хувийн ашиг сонирхол илрэх болсон нь эдийн засаг, нийгмийн амьдралд нөлөөлөх эрсдлийг нэмэгдүүлж байна.
Түүнчлэн, Монголын улс төрийн толгойн орхимж болсон “бөх” ухаантай элитүүдийн нэг, Гавъяат тамирчин, самбо бөхийн дэлхийн аварга Х.Баттулгын тухай яриа өрнөж байна. Тэрээр, өөрийн хүсэлтээр улс төрөөс “зодог тайлах” хүн биш гэдгийг олон нийт мэдэж байгаа хэдий ч, түүний эргэн ирэлт, нөлөөллийн хүрээ, мөн мөнгө, эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл нь Монголын парламент, эрх баригчид, улс төрийн хүчнүүдийн хоорондох өрсөлдөөнд шинэ илэрхийлэл болж байна. Түүгээр зогсохгүй, түүний ард буй Оросын олигархи, Дерипаска зэрэг гадаад хүчин зүйлс Монголын улс төрийн орчинг тодорхойлон, тодорхой хэмжээнд нөлөөлж буй нь шинжлэх ухааны судалгааны шинэ чиглэл болгож байна.
Эдгээр хүчин зүйлсийг нэгтгэн харахад, Монголын улс төрийн тогтолцоонд шинэ хэлбэрийн өрсөлдөөн, нөлөөллийн тогтолцоо үүсч байна. Түүнчлэн, улс төрийн намуудын фракцууд, мөнгөтэй холбоотой бүлэглэлийн өрсөлдөөн, эрх мэдлийн төлөөх тэмцэл нь хөнгөвчилж байгаа бөгөөд энэ нь ирээдүйн улс төрийн шинэ дараалал, тогтвортой байдалд нөлөөлөх хүлээлттэй байна. Тухайлбал, Женко гэх нэртэй, мөнгөөр удирддаг, эрх мэдлийн төлөөх өрсөлдөөнд тэргүүлэгч энэ бүлгийн нөлөөлөл улам нэмэгдэж, улс төрийн тогтворгүй байдалд нөлөөлөх эрсдлийг үүсгэж байна.
Эцэст нь хэлэхэд, энэ бүх үйл явдал, нөлөөллийн тогтолцоо нь зөвхөн өнөөгийн Монгол улсын улс төрийн нөхцөл байдлын тодорхойлолт төдийгүй, цаашид эдийн засаг, нийгмийн амьдралд, түүхэн хөгжлийн чиг хандлагад эерэг ба сөрөг хүчин зүйлсийг үүсгэж болно. Тиймээс, үүсэж буй энэ тогтолцооны өөрчлөлтүүдийг олон талын шинжлэх ухаан, улс төрийн судалгааны хүрээнд нягт ажиглах шаардлагатай байна.
Энэ нийтлэлээр бид Монголын өнөөгийн улс төрийн хүрээнд өрнөж буй үйл явдлуудын гүнзгий хүрээ, цаашдын нөлөөлөл, стратеги, хувийн ашиг сонирхол, гадаад хүчин зүйлсийн нөлөөг нарийвчлан харуулахыг зорилоо. Үүнийг зөвхөн мэдээллийн гадаргуу дээр зогсохгүй, түүний цаана буй нийгмийн өөрчлөлт, эдийн засгийн тогтворгүй байдал, иргэдийн амьдралд үзүүлэх нөлөөллийг илүү гүнзгий ойлгох шаардлагатай байна.
