Монгол улсын уул уурхайн салбар дахь лицензийн байдал, өр зээлийн шинэ эрсдэлийг харуулсан мэдээллүүд өнөөдөр өргөн тархаад байна. Өнгөрсөн хугацаанд нийт 18,412 лиценз олгогдсон бөгөөд үүнээс 15,235 нь хайгуулын, 3,177 нь ашиглалтын лиценз байсан бол одоогийн байдлаар хүчин төгөлдөр 2,775 лицензийн 64 хувийг ашиглалтын, 36 хувийг нь хайгуулын лиценз эзэмшиж байна. Энэ нь салбарын өрсөлдөх чадвар, хяналт шалгалт, зохицуулалт бүрэн хэмжээгээр үнэлэгдэхэд бэрхшээлтэй байгааг илтгэж байна.
Харин лиценз эзэмшигчдийн тоо 1,772 аж ахуйн нэгж, хуулийн этгээдэд хуваагдаж, салбарын өрсөлдөөн, төвлөрөлт ихэссэн бөгөөд энэ нь лицензийн олголт, хяналтын механизмыг шинэчлэх шаардлагыг илтгэнэ. Үүний зэрэгцээ, нийт өрийн хэмжээ 1.4 их наяд төгрөгт хүрч, 496 компанид өрийн үүрэг хүлээлгэсэн байна. Энэ нь уул уурхайн салбар дахь эдийн засгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, улсын төсөв, эдийн засагт сөргөөр нөлөөлөх эрсдлийг үүсгэнэ гэж шинжээчид үзэж байна.
Түүнчлэн, АМНАТ-тай холбоотой нөхцөл байдал ч цаашид анхаарах хэрэгцээтэй. Нийт өрийн хэмжээ 1.4 их наяд төгрөгт хүрсэн бөгөөд 496 компани энэ өрийг үүрч байгаа нь салбарын аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлж байна. Тухайлбал, ашигт малтмалын салбарын зах зээлд шударга өрсөлдөөн, хөрөнгө оруулалтыг дэмжих зорилгоор хууль эрх зүйн шинэчлэл, цэгцлэлтийн ажлууд эхлүүлж байна.
Энэ байдлаас үзэхэд, Монголын уул уурхайн салбар дахь лицензийн систем, өрийн удирдлага, хяналт шалгалтын шинэ туршлага, стратеги шаардлагатай байгааг тодоор харуулж байна. Үүнийг цэгцлэхгүйгээр салбарын тогтвортой хөгжил, хөрөнгө оруулалт нэмэгдэхгүй бөгөөд эдийн засгийн эрсдэл өсөх хандлагатай байна. Бодлого боловсруулагчид, салбарын мэргэжилтнүүд энэ чиглэлээр нэгдмэл, илүү нарийвчилсан хяналт, зохицуулалтын тогтолцоог бий болгох шаардлагатай байгааг дахин онцолж байна.
