Улс төрийн өндөр даралт, нийгмийн анхаарал татсан асуудлын нэг бол газар зүйн нэршлийн өөрчлөлт бөгөөд энэ нь зөвхөн нэрний өөрчлөлт төдийгүй, түүх, соёлын үнэт өвийг хадгалах асуудалтай шууд холбоотой байна. Түүнийг илэрхийлж, хатуу байр сууриа илэрхийлсэн УИХ-ын гишүүн, ХХААН-ны байнгын хорооны дарга Б.Бейсен энэ сэдвийн талаар ярьж, хариуцлагатай хандахыг уриалжээ.
Тэрээр хэлэхдээ, нутгийн иргэдийн өвөрмөц соёл, түүхийн үнэт зүйлсийг хадгалж үлдэхийн тулд газар зүйн нэршлүүдийг зөвхөн бодит хэрэглээ, уламжлалд тулгуурлан, нарийвчилсан судалгааг үндэслэн өөрчлөх ёстойг сануулсан байна. Үүний маргаангүйгээр нэрийг дур мэдэн өөрчлөх нь түүхийг бүдгэрүүлэх, орхигдуулсан илрэлүүдийг улам бүр устгах эрсдэлтэйг онцлон дурдсан юм.
Энэ асуудал нь зөвхөн нутгийн иргэдийн нэрэмжиллийг өөрчлөх төдийгүй, Монгол орны газар зүйн өв уламжлалыг хадгалах, үнэт зүйлийг хамгаалах нэр хүндтэй үйл ажиллагааны нэг хэсэг болдог. Олон улсын жишгийн дагуу, нэрийг өөрчлөхөд тухайн нутгийн иргэдийн санал, судалгааны үр дүнг харгалзан үзэх шаардлагатай бөгөөд ингэснээр л түүхэн үнэт зүйлсийг хадгалах баталгааг бүрдүүлэх боломжтой гэж мэргэжилтнүүд үздэг.
Газар зүйн нэрийн өөрчлөлт нь зөвхөн нэрний өөрчлөлт бус, тухайн орны нийгэм, соёл, түүхийн түүхэн үнэт зүйлсийг хадгалах чухал үйл явц юм. Энэ нь боловсрол, соёлын өвийг хамгаалах, ирээдүйн үеийн төлөөлөгчдөд өвлүүлэх үндсэн нөхцөл болдог. Хэрвээ нэр өөрчлөгдөх үйл явц бодит судалгаагүй, нотолгоогүй явагдвал, үнэт өвийн алдагдал, түүхийн өнгөц ойлголт төдийгүй, газар нутгийн тодорхойлолт, иргэдийн уламжлалт амьдралд сөргөөр нөлөөлөх магадлалтай.
Мөн нийгмийн эрэмбэл, төрийн бодлого, хууль эрх зүйн хүрээнд ч энэ асуудал энгийн биш. Тухайлбал, хэлэлцүүлэг, зөвлөлдөх, олон улсын стандарт, жишигт нийцүүлэх шаардлагатай байгааг олон улсын жишээ харуулж байгаа. Үүний нэг жишээ нь, нэр өөрчлөхийн өмнө олон улсын хамтын нэгдэл, тухайн нутгийн иргэдийн санал, судалгааг үндэслэж, зөвшилцөлд хүрсэн байх ёстой.
Эцэст нь хэлэхэд, газар зүйн нэршлүүдийн өөрчлөлт нь зөвхөн нэрийн асуудал биш, орон нутгийн соёл, түүхэн үнэт зүйлсийг хадгалах чухал арга зам юм. Тиймээс нэр өөрчлөх үйл явцад нийгмийн бүх талын оролцоо, судалгаа, зөвшилцөл зайлшгүй шаардлагатай гэдгийг олон улсын туршлага харуулж байна. Үүний тулд төр, олон нийт, судлаачид хамтран ажиллан, үүнийг зөвхөн нэр солиулах төдийгүй, үндэсний түүхийн цогц хамгаалалтад чиглэсэн хүндтэй үүрэг гэж хүлээн зөвшөөрөх цаг иржээ.
