Иран дахь улс төрийн эсэргүүцлүүд тавдугаар сарын 17-ний өдрөөс эхлэн шинэ шатанд гарч, гудамж талбайд өргөжиж байна. АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп Ираны эрх баригчдад аюул учруулж буйг сануулсны дараа, орон нутгийн иргэд эх оронч үзэл бодолтойгоор жагсал цуглаан өрнүүлж, улс төрийн тогтворгүй байдал улам гүнзгийрч буйг мэргэжилтнүүд онцлон анхааруулж байна.
Тегераны төв хэсэгт, чамин үнэртэй дүүрэгт хэд хэдэн газар Ираны далбааг намируулах, “Америк сөнө” гэх хашгираан дуугарах эсэргүүцлийн хөдөлгөөн өрнөж, олон иргэд үзэл бодлоо илэрхийлж байна. Тэдгээрийн дунд худалдаачид, залуус хүртэл эх оронч сэдэвт бүтээгдэхүүн зарж, улстөрийн уриалгуудыг илэрхийлж байна. Тухайлбал, “Би эх орон, ард түмнийхээ төлөө амиа золиослоход бэлэн” хэмээн ярилцлагад оролцсон эмэгтэй, цэрэг армийнхаа хамгаалалтад чиглэсэн уриалгатай нүдний шил зүүсэн эрийн дүр зураг орон нутгийн сэтгүүлүүдийн нүүрэн дээр гарч байна.
Ираны газрын зургийн өнгө төрхийг харуулсан, “Цөмийн ба пуужингийн технологи бидний хамгаалалт” гэсэн бичигтэй лоозонг илгээн, иргэдийн зорилго зорилт тодорхой болсныг харуулж байна. Цөмийн болон пуужингийн технологи нь орон нутгийн цөмийн бодлого, батлан хамгаалах салбарын хуультай уялдаж, улс орны аюулгүй байдлыг хангах гол хүчин зүйл болж байгааг шинжээчид онцолж байна. Эндээс харахад, Иран улс өөрийн стратегийн нөөцийг хамгаалах, эдийн засгийн хориг, гадаад бодлогын дарамттай тулгараад буй энэ цаг үед, тус улсын иргэд улсынхаа тэнцвэрийг хадгалахыг эрмэлзэж буй аж.
Нөгөө талд, Тегеран дахь эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүд цаашид хэрхэн өрнөх нь олон улсын анхаарлын төвд байна. Тэдгээрийн нэгэн гол онцлог нь орон нутгийн иргэдийн зэвсэг ашиглах бэлтгэл байдалд шилжиж буй явдал юм. Зарим иргэд зэвсэг эзэмших, зэвсэг хэрхэн ашиглах талаар анхан шатны сургалт авсаар буй нь тус улсын ирээдүйн аюулгүй байдал болон дотоод аюулгүй байдлыг эрс нөлөөлөх магадлалтай. Түүнчлэн, төрийн мэдлийн “Ofogh” сувгаас буу барьсан нэвтрүүлэгчид цэргийн уриалгыг дамжуулж, иргэдийн дунд бэлтгэл хангах, айдас түгээх зорилготой мэдээлэл түгээх хандлага нэмэгдэж байна.
Гэхдээ, бүх иранчууд зэвсэг ашиглахыг хүсч буйгүй бөгөөд олон нь задгай талбайд ном уншиж, амар амгалан байдал хүсч буйг олон нийтэд илэрхийлж байна. Тэдгээр нь дайн дажингүй, эрүүл аюулгүй орчинд амьдрахыг эрмэлзэж буй иргэдийн зүрх сэтгэлийн илрэл юм. Гэвч нөхцөл байдлын хурцадмал байдал нь орон нутгийн иргэдийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлж, улс төрийн тогтворгүй байдал улам гүнзгийрэх төлөвтэй байна.
Өнөөгийн нөхцөл байдлыг харвал, Иран дахь эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүд улс төрийн хүчин зүтгэл, нийгмийн зүтгэлтнүүдийн оролцоотойгоор өргөжиж, зэвсэглэл, хүчний байгууллагуудтай нягт холбогдож, шинэ хэлбэрийн иргэний эсэргүүцлийн арга хэмжээг авч буйг шинжээчид онцолж байна. Энэ нь Ираны дотоод бодлого, гадны оролцоотой харилцан уялдаж, ирэх хугацаанд илүү аюултай нөхцөл байдал үүсэх эрсдлийг нэмэгдүүлж байна.
Түүнчлэн, олон улсын зүгээс Ираны энэ үүсгэж буй нөхцөл байдлыг ажиглан, дипломат арга хэмжээг өргөжүүлэх шаардлагатай байгааг онцолж байна. Улс орны дотоодын тогтвортой байдал алдагдсанаар, бүс нутгийн аюулгүй байдал, эдийн засгийн хөгжилд сөргөөр нөлөөлөх магадлалтай тул, олон улсын хамтын ажиллагаа чухал ач холбогдолтой болж байна.
Ийнхүү Ираны гудамж талбайд өрнөж буй эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүд, зэвсэгт бэлтгэл, иргэдийн өргөн хүрээний шаардлага нь улс орны ирээдүйн чиг хандлагад нөлөөлөх чухал үзүүлэлт болж буйг шинжээчид анхааруулж байна. Тухайлбал, иргэний үзэл бодол, гадаад бодлого, аюулгүй байдлын тэнцвэрийг хадгалах нь тус улсын ирээдүйн хөгжлийн үндсэн суурь болж байх нь эргэлзээгүй тул, цаашид улс төрийн шийдэл, дипломат алхамуудыг анхаарах шаардлагатай байна.
ЭХ СУРВАЛЖ: CNN
