АНУ-ын Дээд шүүхийн 6-3 харьцаатай шийдвэрээр, эрх баригчдын санал зөрөлдөөнтэй асуудалд эцсийн хариу өгч, Дональд Трампын иргэншил олгодог үндсэн хуулийн зарлигийг хүчингүй болгов. Энэ шийдвэр нь тус улсын үндсэн хууль, хүний эрхийн баталгааг хамгаалах үүднээс чухал алхам болсон бөгөөд иргэншлийн тогтолцоог шинэчлэн тодорхойлох боломжийг нээж байна.
Тус шийдвэр нь Трампын хоёр дахь бүрэн эрхийн хугацааны эхний өдөр гаргасан, цагаач болон түр оршин суугчдын хүүхдэд автоматаар иргэншил олгох эрхийг хязгаарлах зарлигийг цуцалсан юм. Ерөнхий шүүгч Жон Робертсийн дүгнэлтэд дурьдсанаар, ийм зарлиг нь АНУ-ын Үндсэн хуулийн 14 дэх нэмэлт өөрчлөлтийг зөрчиж байна. Тодруулбал, энэ заалт нь төрсөн хүүхдэд эрх тэгш, шударга иргэншил олгох үүрэгтэй бөгөөд үндсэн хуулийн хамгаалалтад байна.
Шүүхийн шийдвэрийг эсэргүүцсэн Трампын зөвлөх, цагаачдын эсрэг бодлогын гол санаачлагч Стефен Миллер энэ шийдвэрийг “улсын түүхэн дэх хамгийн сүйрлийн шийдвэр” хэмээн тодорхойлон, “Америкийн иргэншил бол дэлхий нийтийн төрөлх эрх бөгөөд зөвхөн америкчуудад зориулагдсан эрх биш” гэж байв. Тэрбээр мөн Конгрессоос иргэншил олгох эрхийг хязгаарлах хууль батлуулахыг уриалж, Үндсэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахгүйгээр энэ зорилгодоо хүрэх боломжийг судалж буйгаа илэрхийлэв.
Мөн хууль эрх зүйн мэргэжилтнүүдийн үзэж байгаагаар, шүүхийн энэ шийдвэрийг эсэргүүцэхийн тулд Конгресс дахин хууль батлах эсвэл шинэ хууль эрх зүйн туршилт хийх шаардлагатай болно. Гэвч, Дээд шүүх үүний өмнө хэчнээн ховор тохиолддог, шинэ хуулийг дэмжих эсэх нь эргэлзээтэй. Ихэнх тохиолдолд, шүүх шинэ хууль, эсвэл өмнөх хуульд өөрчлөлт оруулахад хэцүү байдаг тул, цаашид энэ асуудал олон улсын болон үндэсний эрх зүйн хүрээнд өргөжих магадлалтай байна.
Энэ шийдвэр нь хүний эрхийн өргөн хүрээний асуудал болоод зогсохгүй, АНУ-ын цагаачлалын бодлого, үндсэн хууль, нийгмийн тэгш эрхийн асуудалд шинэ эргэлт орууллаа. Хүний эрхийг хамгаалах идэвхтнүүд, иргэний нийгмийн байгууллагууд энэ шийдвэрийг дэмжин, төрсөн хүүхэд бүрийн эрхийг хамгаалах баталгааг бататгалаа. Тэдгээрийн нэг болох Америкийн иргэний эрх чөлөөний холбооны гүйцэтгэх захирал, Энтони Роберо “Энэ бол 100 жилийн хугацаанд тохиосон хамгийн чухал Үндсэн хуулийн хэрэг” хэмээн онцлов.
Түүнчлэн, тус шийдвэр нь тус улсын иргэншлийн тогтолцоо дахь шударга ёсны зарчим, хүний үндсэн эрхийг хамгаалах баталгаа, хууль эрх зүйн тогтолцооны найдвартай байдлыг бататгаж, цаашдын хууль тогтоомжийн шинэчлэлийн суурийг тавилаа. Үүний зэрэгцээ, цагаачдын эрх, үндэстний тэнцвэрт байдал, үндэсний аюулгүй байдал зэрэг олон асуудал өнөөгийн нийгэмд шинэ хэлэлцүүлэг үүсгэнэ гэдгийг шинжээчид онцолж байна.
Эцэст нь, энэ шийдвэрийн ач холбогдол нь зөвхөн хууль эрх зүйн хүрээнд төдийгүй, нийгмийн тэгш эрх, хүний эрхийн хамгаалалтад ч гүнзгий нөлөө үзүүлж байна. Иргэншлийн эрхийг хамгаалах баталгааг сэргээх, шударга ил тод, хариуцлагатай бодлого хэрэгжүүлэхэд энэ шийдвэр чухал цэг болсон гэдгийг шинжээчид дүгнэж байна.
: АНУ-ын Дээд шүүхийн энэ шийдвэр нь үндсэн хууль, хүний эрхийн баталгааг бататгаж, иргэншлийн тогтолцоонд шударга ёс, тэгш эрхийг дахин нотоллоо. Цагаачлал, иргэншлийн асуудалд шинэ хууль, бодлогын шинэ эргэлт орох бололцоог нээж, нийгэмд тодорхой шинэчлэл хийхэд түлхэц болно гэж шинжээчид үзэж байна.
