Өнгөрсөн сарын сүүлээр дэлхий нийтийн анхаарлыг татсан мэдээ гарсан нь Титаникийн сүйрлээс үлдсэн 100 гаруй эд өлгийн зүйлийг дуудлагаар худалдаалах тухай байв. Эдгээрийн дотор зорчигчдын хувийн эд зүйлс, мөнгөн тэмдэгт, гал тогооны хэрэгсэл, чимэглэл зэрэг өргөн цар хүрээтэй байгаагаас гадна, сүйрлээс илэрсэн түүхэн зүйлсийг дахин худалдаанд гаргах шийдвэр нь АНУ-ын эрх баригчид болон олон улсын далайчны мэргэжилтнүүдийн дунд томоохон эсэргүүцлийг үүсгэж байна.
Энэхүү шийдвэрийн гол шалтгаан нь “RMS Titanic” компаний зүгээс зөвхөн музей, үзэсгэлэнгийн зорилгоор эдгээр зүйлсийг хадгалах гэрээг зөрчин, одоо дуудлагаар худалдаалах хүсэлтэй байгаагаас үүдэлтэй. Гэвч АНУ-ын Үндэсний далай, агаар мандлын захиргаа (NOAA) энэ үйл ажиллагааг хууль эрхзүйн зөрчилдөөн гэж үзэж, төвийг сахисан байр суурь илэрхийлжээ.
Титаникаас олдсон эд зүйлсийг 1987 оноос хойш далайгаас гаргаж ирж, дэлхий дахинд үзүүлэн дэлгэн, мөнгө олох зорилгоор ашиглаж ирсэн уламжлалтай. Тухайлбал, өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард зорчигчийн өмссөн аврах хантааз 906 мянган ам.доллар, нэгдүгээр зэргийн зорчигч Исидор Штраусдын 18 каратын алтан цаг хоёр сая гаруй ам.доллараар дуудлага худалдаагаар зарагдсан нь энэ салбарын өндөр үнэ цэнийг илтгэнэ. Мөн түүхэн дурсгалт бичиг, аяллын тасалбар, захидал, хийл зэрэг зүйлсийг мөнгөжүүлж, олон улсын дуудлагын худалдаагаар гаргаж ирж байна.
Гэвч энэхүү үйл явц нь олон улсын хууль эрх зүйн хүрээнд зөрчил үүсгэж, Титаникийн сүйрлийн бодит түүхийг хөрөнгө олох зорилгоор ашиглах ёс зүй, түүхийн үнэнч байдлыг алдагдуулах эрсдэлийг үүсгээд байна. Тухайлбал, Титаникийн хөлгийг зөвхөн судалгааны болон түүхийн үнэн бодит эх сурвалж болгон хадгалах шаардлагатай байгаа бөгөөд эдгээр эд зүйлсийг худалдаалах нь түүхийн мэдээллийн үнэн зөв байдалд сөргөөр нөлөөлж болох талтай.
Түүнчлэн, эдгээр эд зүйлийн дуудлагаар худалдаалах төлөвлөгөө нь зөвхөн эдийн засгийн ашиг олох зорилготой бөгөөд, ихэнх улс орон болон олон улсын байгууллагын тэмцэл, эсэргүүцэлтэй тулгарч байгаа нь анхаарал татаж байна. Тухайлбал, түүхэн өвийн хамгаалал, ёс зүйн асуудал, хууль эрхзүйн зохицуулалт зэргийг харгалзан үзэж, цаашид эдгээр эд зүйлсийг хэрхэн ашиглах талаар олон улсын хамтын ажиллагаа, хуулийн зохицуулалт шаардлагатай болж байна.
Иймд, Титаникийн сүйрлээс үлдсэн эд зүйлийг дуудлагаар худалдаалах төлөвлөгөө зөвхөн эдийн засгийн биш, түүхийн үнэн, ёс зүйн үнэлэмжийг хамгаалах хүрээнд хандах ёстой гэдгийг олон улсын шинжээчид дүгнэж байна. Үүний тулд, түүхийн үнэнч байдлыг хадгалах, хууль эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох шаардлагатай бөгөөд, ирээдүйд энэ салбарын хөгжил нь дэлхий нийтийн хариуцлага, ёс зүйд суурилсан байх нь чухал юм.
ЭХ СУРВАЛЖ: CBS NEWS
