Боловсролын салбар дахь шударга байдал, ил тод байдал өнөөгийн нийгмийн анхаарлын төвд байна. Тодруулбал, Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалангийн гэр бүлийнхэнтэй холбоотой зээлийн асуудал нь төрийн албан хаагчдын нэр хүнд, хариуцлага, мөн улсын санхүүгийн системийн ёс зүйтэй холбоотой шинэ эргэлзээг үүсгэжээ.
Өнгөрсөн хугацаанд зарим төрийн өндөр албан тушаалтны гэр бүлийнхэн боловсролын зээлийн сангаас зээл авч, мөн түүнийгээ тухайн үеийн нөхцөл байдал, гэрээний нөхцөлд тулгуурлан тэглүүлсэн тохиолдлууд олноор бүртгэгдсэн байна. Тухайлбал, Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалангийн эхнэр М.Сэржмядаг нь Австралийн Мельбурны Их сургуульд хууль эрх зүйн чиглэлээр 33.5 мянган ам.долларын зээл авч, 2005 онд суралцжээ. Гэвч тэрээр хуулийн дагуу гэрээт хугацааны дагуу мэргэжлээрээ ажиллаагүй бөгөөд 2017 онд УИХ-ын Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны даргын тушаалаар зээл тэглэгдсэн байна.
Ингээд зээл тэглэгдсэн нөхцөл нь зөвхөн гэрээний нөхцөл хангасан байна гэсэн үг төдийгүй, тухайн үеийн эрх зүйн зохицуулалт нь албан тушаалтны гэр бүлийн гишүүдийн зээлийн асуудалд нөлөөлж чадах үү гэдэг асуулт нийгэмд эргэлзээ төрүүлэв. Тухайн үеийн хууль, бодлогын хүрээнд зөвхөн гэрээний нөхцөл хангагдсанаар зээлийн тэглэлт хийгдсэн нь, цаашлаад төрийн албан хаагчдын үнэн зөв ашиглалт, ил тод байдал, шударга ёсны зарчмыг хэрхэн хангах зэрэг асуудлыг үүсгэнэ.
Мөн, ийм байдлаар гэр бүлийнхэн нь боловсролын зээлийн сангаар суралцсан, мөн зээл, хүүг төлөх эсэхээ мэдэлгүй тэглүүлсэн тохиолдлууд цөөнгүй байна. Тухайлбал, Л.Энх-Амгалангийн дүү Л.Ганбаатар нь ОХУ-ын ДЯЯ-ны Удирдлагын академид суралцаж, зээлийн гэрээний нөхцөлд мэргэжлээрээ ажиллах үүрэг хүлээсэн ч зээлээ төлөхгүйгээр тэглүүлжээ. Энэ нь төрийн эрх мэдлийн нэр хүнд, хариуцлагын асуудалд шинэ сорилт учруулж буйг судлаачид онцолж байна.
Эдгээр тохиолдлууд нь зээлийн болон төрийн албан тушаалтны ёс зүй, ил тод байдлын асуудлыг дахин судлах шаардлагыг үүсгэв. Тодруулбал, боловсролын зээлийн сангийн тогтолцоо, гэрээний нөхцөл, хөнгөлөлт олгох журам нь ил тод байдал, шударга ёсны зарчмаар хэр хэрэгжиж буй талаар нарийвчилсан аудит хийж, хууль эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох шаардлага үүсжээ.
Үүнээс гадна, тэглэсэн зээлийн асуудлын цаана төрийн бодлого, хуулийн шинэчлэл, мөн ард иргэдийн итгэлцэлтэй холбоотой асуултууд тавигдаж байна. Тухайлбал, зээлийг хуулийн дагуу тэглүүлсэн нь ил тод, шударга байсан эсэх, мөн зээлийн системийг ашиглан эрх мэдлийн албан тушаалтнууд мөнгөний урсгалыг ашиглаж буй эсэхэд олон нийтэд эргэлзээ төрүүлж буй юм.
Цаашид төрийн албан тушаалтнуудын гэр бүлийнхний боловсрол, зээлийн асуудал нь зөвхөн нэгэн иргэн биш, улс төр, эдийн засгийн итгэлцэл, ил тод байдал, хариуцлагын зарчимд шууд нөлөөлөх болж байна. Энэ нь боловсролын сангийн бодлогыг ил тод болгох, хяналт шалгалтыг өргөн хүрээтэй хийх, мөн төрийн албан хаагчдын ёс зүйг чандлан мөрдүүлэх шаардлагыг үүсгэж байна. Улмаар, ийм төрлийн сөрөг жишээнүүд нь зөвхөн нэр хүндтэй холбоотой төдийгүй, улсын боловсролын тогтолцооны итгэлцлийг сулруулах эрсдэл үүсгэж буйг эрдэмтэд онцолж байна.
