Шадар сайд Т.Доржхандын гэр бүл төдийгүй улс төрийн нэр хүндтэй холбогдох зээлийн түүх олон нийтэд сонирхол төрүүлээд байна. Түүнийг эсэргүүцэхгүйгээр, эдийн засгийн хувьд энэ төрлийн зээлийн асуудал нь хуулийн хүрээнд ямар байдалтай, цаашид ямар үр дагавартай болохыг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй тайлбарлах шаардлагатай байна.
Т.Доржхандын хүү Эрдэм нь Английн Кембрижийн их сургуульд эдийн засагч мэргэжлээр суралцахдаа 33,454 ам.долларын боловсролын зээлийг БЗС-гаас авсан бөгөөд 2020 онд төгсөж, 2021 онд АНУ-ын Иелийн их сургуульд магистерийн зэрэг хамгаалсан байна. Түүний зээл хэзээ ч төлөгдөөгүй, Монголдоо буцаж ирсний дараа буюу 2023 онд зээлээ барагдуулсан гэдэг нь зээлийн өрийн дарамтыг харуулж байгаа юм.
Эдгээр мэдээллээс үзэхэд, түүний сургалтын зээлийг хугацаанд нь төлж барагдуулах үйл явц нь зээлийн хариуцлагыг хэрхэн баримтлах ёстойг харуулж байгаа бөгөөд энэ нь эдийн засгийн ойлголт, зээлийн зах зээлийн стандарт шаардлагаас холгүй ойлголт юм. Мөн олон улсын жишигт, хариуцлагатай зээлийн систем нь өрийн менежментийг онцгойлон харгалзан үздэг бөгөөд Т.Доржхандын гэр бүлд үүссэн төлбөрийн тэглэлт эсвэл хугацаа хойшлуулалт нь нийгэмд өрийн хариуцлага, эдийн засгийн тогтвортой байдал талаас харьцангуй олон асуулт өрнүүлж байна.
Энэхүү хэрэг явдал нь зөвхөн гэр бүлийн бизнес, хувь хүмүүсийн зээлийн түүх төдийгүй улс төрийн албан тушаалтны гэр бүлийн өрийн менежмент, олон нийтийн итгэлцэл, хууль хэрэгжүүлэх механизмд нөлөөлөх байдалтай холбогдож байна. Тухайлбал, зээлээ төлөөгүй, эсвэл төлбөрийн хугацааг нь сунгасан тохиолдолд, энэ нь нийгэмд хариуцлагагүй байдал, шударга бус байдал гэсэн сэтгэгдэл төрүүлэх эрсдэлтэй.
Мөн олон улсын жишигт, төрийн албан хаагчид, тэр дундаа төрийн өндөр албан тушаалтан, ялангуяа Шадар сайд шиг байгууллагад ажилладаг хүн нь өөрийн гэр бүлийн хөрөнгө, өрийн түүхийг ил тод болгохыг шаарддаг бөгөөд энэ нь төрийн сахилга бат, ил тод байдал, хариуцлагын суурь үүрэг юм. Энэ нь зөвхөн хуулийн хүрээнд биш, итгэлцлийн тогтолцоог бэхжүүлэх тулд чухал үзүүлэлт болдог.
Энэхүү зээлийн түүх нь улс төрийн хүрээнд ил тод байдал, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх, иргэдийн итгэлийг бэхжүүлэхэд чиглэсэн нэгэн чухал баримт болно. Мөн энэ хэрэг явдал нь боловсрол, зээл, өрийн менежментийн талаар нийгэмд тулгамдсан ойлголтыг өргөжүүлж, иргэд, сонгогчид, мөн засаг захиргааны байгууллагуудын хоорондын итгэлцлийг нөхөх, боловсролын зээл, өрийн системийг зөв зохистой ашиглах зааварчилгааг боловсронгуй болгох шаардлагыг илтгэнэ.
Иймд, төрийн дээд албан тушаалтнуудын гэр бүлийн өрийн түүхийг ил тод болгох, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх нь зөвхөн хуулийн асуудал төдийгүй, нийгмийн итгэлцлийн бат бөх байдал, эдийн засгийн тогтвортой байдлын суурь болно гэж үзэж болох юм. Цаашид энэ чиглэлийн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох, хариуцлагын тогтолцоог системийн хэмжээнд хөгжүүлэх шаардлагатай байна.
