Монгол Улсад жил бүр яригддаг, цаашлаад олон жил үргэлжилж буй шонхор шувууг агнах, барих асуудал саяхан иргэдийн санал, шаардлагатай байдлыг илүү тодорхой болгож, нийгмийн анхаарлыг улам гүнзгийрүүлж байна. Үүний үндсэн дээр иргэн А.Хонгорзул нийтийн өргөдлийн санд гаргасан саналаар Монгол Улсын иргэдийн олонх — одоогоор 8098 хүн гарын үсэг зурсан — шонхор шувууг агнах зөвшөөрлийг цаашид олгохгүй байх, мөн энэ чиглэлийн зөвшөөрөл олгох бодлогыг дахин нягтлахыг шаардаж буй юм.
Монголд нийт 10 төрлийн шонхор шувуу байгаагаас зөвхөн идлэг шонхор соёлын зорилгоор гадагшаа гаргадаг бөгөөд 2018 онд улсын хэмжээнд 13 мянга орчим шонхор бүртгэгдсэн байна. Засгийн газар жил бүр тодорхой квот тогтоон, соёлын зориулалтаар шонхор шувууг барих зөвшөөрлийг олгодог уламжлалтай бөгөөд энэ жилд гэхэд 350 тооны идлэг шонхорыг гадны орнуудад гаргаж болохоор баталсан юм.
Энэ тогтоолын дагуу аймгуудын Засаг дарга нар нийт 14 аймгийн гэрээгээр, 350 толгой хүртэлх идлэг шонхор барих зөвшөөрөл авсан байна. Үүний төлөөнд нэг шонхор шувууг 26 сая 100 мянган төгрөгөөр үнэлж, орон нутгийн төсөвт ихээхэн орлого оруулж байгаа нь соёлын ашиглалтын ажлын эдийн засгийн ач холбогдлыг харуулж байна.
Гэсэн хэдий ч, байгаль орчны хувьд тодорхой эрсдэл, тогтвортой байдалд нөлөөлөх асуудал үүсч болзошгүй тул иргэдийн санаа зовж, илүү хяналт, хариуцлагатай бодлого хэрэгжүүлэх шаардлага бий болоод байна. Энэ хүрээнд иргэдийн гаргасан саналыг үндэслэн, шонхор шувууг агнах зөвшөөрлийг зогсоох, цаашид олгохгүй байх чиглэлд хуулийн шинэчлэл хийж, байгаль орчны хяналтыг чангатгахыг зорьж буй юм.
Өнөөдрийн байдлаар, шонхор шувууг соёлын зорилгоор барих зөвшөөрөл олгох журам нь байгаль орчны бодлоготой уялдаагүй, заримдаа хууль бус ажиллагааг өөгшүүлж, зэрлэг амьдралд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй нөхцөл байдал үүсгэж байна. Иргэдийн саналыг үндэслэн, энэ тогтолцоог дахин чигжиж, зөвхөн тодорхой нөхцөл, хяналт дор зөвшөөрөл олгох, эсвэл бүр цуцлах шаардлагатай байгааг олон улсын байгаль хамгаалах чиглэлийн стандартаас харж болох юм.
Түүнчлэн, Монгол Улсад байгаль орчин, экологийн хариуцлагыг сайжруулахын тулд олон улсын шилдэг туршлага, жишээ болохоор, Австрали, Канад зэрэг улс байгаль орчны хамгаалал, ан агнуурын бодлогын хүрээнд хариуцлагатай, тогтвортой ашиглалт, хяналтыг нэвтрүүлж байгаа. Эдгээр улс байгаль орчны эрх зүйн зохицуулалтаа боловсронгуй болгосон нь, байгаль орчны тэнцвэрт байдал, амьдралын төрөл зүйлүүдийн тогтвортой байдлыг хангахад чиглэж байна.
Иргэдийн саналыг үндэслэн, шонхор шувууг агнах зөвшөөрлийг цуцлах, шинэ тогтолцоог нэвтрүүлэх нь Монголын байгаль хамгаалах салбарт шинэ хуудас нээж, олон улсын стандартыг мөрдөх нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа юм. Гэхдээ энэ хуулийн шинэчлэл нь зөвхөн хууль эрх зүйн хүрээнд биш, иргэдийн оролцоо, боловсрол, байгальд хариуцлагатай хандлага нэмэгдүүлэх шаардлагатай байгааг онцолмоор.
Хэрэв энэ чиглэлийн бодлого нэн даруй өөрчлөгдөхгүй бол, зэрлэг байгаль, тэр дундаа шонхор шувууны тоо толгой буурч, байгалийн олон янз байдал алдагдах эрсдэл үүсэх нь тодорхой болж байна. Тиймээс, нийтийн санал, байгаль орчны зөвлөмж, олон улсын шилдэг туршлагыг харгалзан үзэж, тогтвортой хөгжлийн бодлоготой уялдаж, ирээдүйд байгаль орчноо хамгаалах, соёлын өвийг хадгалах шинэ хандлагатай хамтран ажиллах цаг ирээд байна.
