Монгол Улсад төмөр замын бүтээн байгуулалт шинэ шатанд гарч, эдийн засаг, тээврийн логистикийн чадамжийг эрс нэмэгдүүлэх зорилготой томоохон төслүүд амжилттай хэрэгжиж байна. Тодруулбал, “Монголын төмөр зам” ТӨХК-ийн удирдлага дор жүжиглэж буй Багахангай-Хөшигийн хөндий-Эмээлт чиглэлийн 127.1 километрийн төмөр замын төсөл энэ жил хэдийнээ бүтээн байгуулалтын шатанд дэвшиж, хэд хэдэн онцлох дэвшил гаргажээ.
Энэ төслийн хамгийн онцлох хэсэг нь гүний ухалт юм. Монголын түүхэнд анх удаа нэг хэсэг газар 54 метрийн гүн ухсан бөгөөд энэ нь нийт 15 давхар барилгатай дүйцэхүйц хэмжээнд хүрчээ. Төмөр замчид гэрийнхээ хөлс, хүчээр баяр хөөртэйгээр хурдацтайгаар гүйцэтгэлд хүрч, нэг жил хагасын хугацаанд хоногийн 24 цагийн турш хоёр ээлжээр зогсолтгүй ажилласан байна. Энэ хугацаанд нийт 87.2 км замыг бүрэн ашиглалтад оруулаад зогсохгүй, цаашид 2026 оны есдүгээр сар хүртэл бүх төслийг бүрэн дуусгах төлөвлөгөөтэй.
Гэвч тус бүтээн байгуулалтын явцад цаг уурын нөхцөл байдал, геополитикийн өөрчлөлт зэрэг олон бэрхшээл тулгарсан ч Монголын төмөр замчид тэсвэр тэвчээрээр даван туулжээ. Тухайлбал, уулс сэтлэх технологи Монголд байхгүйгээс үүдэн уулыг зөвхөн тэсэлж ухах арга хэмжээ авч, туннель гаргах төсөл анх төлөвлөж байснаас өөр болсон байна. Энэ нь Монгол Улсын төмөр замын бүтээн байгуулалтын хувьд шинэ соёл, туршлага болон технологийн суурийг тавьж буйг илтгэж байна.
Төслийн эдийн засгийн үр өгөөж чамгүй их. Төмөр зам ашиглалтад орсноор жилд 20-25 сая тонн ачааг Улаанбаатар хотын дотор тээвэрлэх боломжтой бөгөөд энэ нь авто замын ачааллыг хэмнэж, түгжрэлийг бууруулахад хувь нэмэр оруулах юм. Мөн 976 шинэ байнгын ажлын байр бий болгоод зогсохгүй, орон нутгийн иргэдийн оролцоог хангах үүднээс тусгайлан 30 хувийг нь нутгийн иргэдээс сонгон авч мэргэшүүлэхэд анхаарал хандуулжээ.
Төмөр замын шинэчлэлийн төслийн хүрээнд Төв аймгийн Сэргэлэн, Алтанбулаг нутгаар дамжиж буй гүүрийн хэсэг нь Монголын хамгийн урт, 476 метр урт төмөр замын гүүр болох бөгөөд энэ нь нэр хүндийг нэмэгдүүлэхийн сацуу байгаль орчин, аюулгүй байдлыг хангах шинэ стандарт тогтоож байна. Түүнчлэн, Хөшигийн хөндий зөвхөн нисэх онгоцны буудлын бүс бус, Монгол улсын тээвэр, логистикийн шинэ төв цэг болох зорилготой.
Энэ төслийн цаашдын үр дүн нь Монгол Улсын эдийн засаг, нийгэмд туйлын ач холбогдолтой. 294.8 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт, урт хугацааны татварын орлого, эдийн засгийн өсөлт, ажлын байр нэмэгдүүлэх зэрэг олон давуу талтай. Үүнээс гадна, аюулгүй байдал, дорвитой логистикийн шинэ системийг нэвтрүүлснээр, нийслэлийн түгжрэлийг бууруулах, аюултай ачаа тээвэрлэхийг зогсоох, байгаль орчныг хамгаалах зэрэг олон зорилт хангагдаж байна.
Монголын төмөр замын бүтээн байгуулалтын шинэ үе эхэлж, эдийн засгийн эргэлтэд томоохон өөрчлөлт авчирч байна. Энэ нь зөвхөн дэд бүтэц төдийгүй, улс орны стратегийн чадамжийг дээшлүүлэхэд чухал алхам болж байна.
