Үндэсний статистикийн хорооны мэдээллээр, Монгол улсын нэгдсэн төсвийн зарлага ирэх хагас жилд 16.8 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеээс 20 хувиар өссөн үзүүлэлт гарчээ. Энэ өсөлт нь төсвийн маш олон салбарт идэвхжиж буй хөрөнгийн зардал, бараа үйлчилгээний зардал болон урсгал шилжүүлгийн нэмэгдлээс үүдэлтэй байна. Тодруулбал, хөрөнгийн зардал 1 их наяд төгрөгөөр, бараа үйлчилгээний зардал мөн 1 их наяд төгрөгөөр өссөн бол, урсгал шилжүүлэг 529.8 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдсэн байна. Ийнхүү өсөлттэй байгаагийн гол шалтгаан нь эдийн засгийн идэвхжлийн үзүүлэлтүүд болон төсвийн зарлага нэмэгдсэнтэй холбоотой юм.
Энэхүү өсөлт нь төрийн үйл ажиллагааг хангах, нийгмийн халамж, цалин хөлс, нийгмийн хамгаалал зэрэг олон салбарт зарцуулагдаж буй мөнгөн хөрөнгийг нэмэгдүүлж буйгаас үүдэлтэй. Тухайлбал, урсгал шилжүүлгийн хувьд, нийт зардлын 38.8 хувийг эзэлж байгаагаас харахад, төрийн халамж, тэтгэвэр, тэтгэмж зэрэг нийгмийн чиглэлийн зарцуулалтууд харьцангуй өсөн нэмэгдэж буйг илтгэнэ. Мөн бараа үйлчилгээний зардал 36.5 хувийг эзэлж, улсын өдөр тутмын үйл ажиллагаа, төсвийн үйлчилгээний зардалд томоохон хөрөнгө оруулалт хийгдэж буй нь эдийн засгийн идэвхжилийг илтгэнэ.
Гэсэн хэдий ч, эдийн засгийн өсөлттэй уялдуулан төсвийн зардлыг хэрхэн удирдах, ирээдүйн төлөвлөгөөг зөв гаргах нь эрх зүйн болон эдийн засгийн чухал асуудал болж байна. Монгол Улсын Засгийн газар 2026 он хүртэл нийт төсвийн зарлагын хэмжээг 22.8 их наяд төгрөг болгон төлөвлөсөн бөгөөд энэ хүрээнд өдөр тутмын үйл ажиллагаа, цалин хөлс болон урсгал зардалд ихээхэн анхаарч байна. Түүнчлэн хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын зардлыг нэмэгдүүлэх зорилт тавигдаж байгаа ч, үүнийг эдийн засгийн бодит өсөлттэй уялдуулан хэрэгжүүлэх шаардлага тулгарч байна.
Төсвийн өсөлт нь эдийн засгийн идэвхжлийг дэмжихийн зэрэгцээ, санхүүгийн тогтворжуулалтад нөлөөлж буйгаас гадна, иргэдийн амжиргаанд тодорхой нөлөө үзүүлж байна. Гэсэн хэдий ч, зарлага нэмэгдсээр байгаагийн учир шалтгаан, мөн энэ өсөлтөд нөлөөлж буй эдийн засгийн нөхцөл байдал, төсвийн менежментийг нарийвчлан хянах шаардлагатай байна.
Ирээдүйд эдийн засаг, төсвийн зохицуулалт илүү уян хатан, үр өгөөжтэй болохын тулд төсвийн зарцуулалтыг удирдах оновчтой арга барил, хөрөнгө оруулалтын бодлогоо шинэчлэх нь чухал. Түүнчлэн, эдийн засгийн идэвхжлийн өсөлттэй уялдуулан төсвийн бүтцийг шинэчлэн төлөвлөх, ил тод байдал, хариуцлагаа нэмэгдүүлэх шаардлагатай нь үүний баталгаа юм. Энэ нь зөвхөн төсвийн тэнцвэрийг хадгалах төдийгүй, ирээдүйн эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангахад чухал ач холбогдолтой юм.
