Цахим хуралдаанаар илэрхийлсэн Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учралын үгсээс харахад, улсын хэмжээнд шинэ цагийн хөгжлийн хандлага, бодлого тодорхой хэмжээнд өөрчлөгдөж буйг илтгэж байна. Тэрбээр өвөл, хаврын бэлтгэл ажлыг шуурхай зохион байгуулах, эрсдэлийг урьдчилан тооцох үүрэг өгсөн бөгөөд мөн хуучин сэтгэлгээнээс татгалзахыг уриалсан нь шинэ бодлого, шинэ хөрөнгө оруулалтын тэмдэглэл байж болохоор байна. Гэсэн хэдий ч, бодитой үр дүнг харагдахгүй байгаа “хүнгүй хот” төслүүдийн тухай яриа орон нутгийн хөгжлийн бодлогод хэрхэн нөлөөлөх бол?
Хамгийн анхаарал татсан нь Монгол Улсад хэдэн жилийн турш хэрэгжиж буй Хархорум болон Хүннү хотын төсөл юм. Эдгээр нь цаасан дээрх төсөл төдий бус, тодорхой хууль эрх зүйн үндэслэлтэй бөгөөд олон улсын стандартад нийцсэн хөгжлийн хөтөлбөрүүд байж болох юм. Тухайлбал, 2025 онд баталсан “Хархориум хотын төлөвлөлт, бүтээн байгуулалт, хөгжлийг дэмжих тухай” хуулийн дагуу Зам тээврийн сайд асан Л.Халтар захирагчаар томилогдсон бөгөөд энэ хотыг цогц үйлдвэрлэл бүхий эдийн засгийн тусгай бүс болгон хөгжүүлэх зорилт тавьжээ. Түүнчлэн, Зүүн Хойд Азийн тээвэр, логистикийн төв болох зорилготой Хүннү хотыг Төв аймгийн нутагт байгуулах төлөвлөгөө гарч байна. Энэ хотод олон улсын нисэх онгоцны буудал, агаарын каргоны бүс, банк санхүүгийн төвийг байгуулах төлөвтэй бөгөөд гадаадын хөрөнгө оруулалтыг татах зорилго өндөр байна.
Гэвч эдгээр төслүүдийг хэрэгжүүлэхэд тулгарч буй гол бэрхшээл нь тэдгээрийн бодит хэрэгжүүлэх чадвар, эдийн засгийн үр ашиг, орон нутгийн иргэдийн оролцоо зэрэг олон хүчин зүйлс оршиж байна. Үнэхээр “хүнгүй хот” байгуулах нь зөвхөн нэг талын хөгжил биш, харин нийгмийн хүртээмж, эдийн засгийн бодит өсөлтөд хэрхэн нөлөөлөх талаар нарийвчилсан судалгаа, дүн шинжилгээ шаардлагатай.
Энэ хүрээнд, Монголын хөгжлийн стратеги зөвхөн шинэ хот байгуулах төдий бус, хүн амын төвлөрлийг зөв зохицуулж, орон нутгийн эдийн засгийг идэвхжүүлэх чиглэлийг зорьж байгаа нь илт байна. Хөгжлийн бодлого нь харин ч нийгмийн хүртээмж, хүний амьдралд бодитой үр нөлөө үзүүлэхэд чиглэж байх ёстой. Тиймээс, “хүнгүй хот” төслүүдийг зөвхөн цаасан дээрх төслөөр төгсгөлгүйгээр, орон нутгийн иргэдийн амьдралын чанарыг дээшлүүлэх бодитой хөрөнгө оруулалт, хөгжлийн хөтөлбөртэй хослуулах шаардлагатай байна.
Дүгнэлт эрхэмлэхэд, Монгол Улсад ирээдүйн хөгжлийн бодлого нь шинэ хот байгуулах төслүүдийг зөв чиглүүлж, эдийн засгийн үр нөлөө, нийгмийн хүртээмжийг хангахын тулд иргэний оролцоо, олон улсын жишигт нийцсэн менежментийг нэвтрүүлэх хэрэгтэй байна. Түүнчлэн, эдгээр “хуурамч хот” төслүүдийг бодитой хөрөнгө оруулалт, технологийн дэвшил, орон нутгийн иргэдийн оролцоотой уялдуулан хөгжүүлэхгүй бол тэдгээр нь зөвхөн үлгэрээр төгсөх эрсдэлтэй. Улс төр, эдийн засгийн бодлогуудыг илүү бодитой, нээлттэй, хүртээмжтэй болгох нь хөгжлийн бодит үр дүнд хүрэх гол түлхүүр боллоо.
