Нийслэлийн прокурорын газар 2026 оны эхний дөрвөн сарын байдлаар гадаадын иргэд болон уригч этгээдүүдийн зөрчилд холбогдох 994 хэрэг шалгаж, шийдвэрлэх ажилд хяналт тавьж буйгаа мэдээллээ. Энэ хугацаанд нийт 2,340 иргэн зөрчил гаргасан бөгөөд тэдний дотор визийн хугацаа хэтрүүлэх, оршин суух зөвшөөрөлгүйгээр оршин суух зэрэг үндсэн зөрчил давамгайлж байна.
Эдгээр зөрчил нь Монгол Улсын хууль тогтоомжийн зарим чухал шаардлагыг зөрчихөөс үүдэлтэй бөгөөд тухайлбал, оршин суух үнэмлэхийг хуульд заасан хугацаанд хүлээн авах, хадгалах, биедээ авч явах ёстой шаардлагыг зөрчих, визийн хугацаагаа хэтэрсэн тохиолдолд хууль зөрчиж буйгаар тодорч байна. Тухайлбал, аж ахуйн нэгжүүдийн зүгээс гадаадын иргэдэд зориулсан оршин суух зөвшөөрөл авах, хугацааг сунгах ажлыг хангалтгүй зохион байгуулж буй нь илэрхий байна. Түүнчлэн, зарим аж ахуйн нэгж байгууллага нь 238 иргэний оршин суух зөвшөөрлийг хуульд заасан хугацаанд бүртгүүлэхгүй, 606 иргэний зөвшөөрлийн хугацааг хэтрүүлж, 43 хүний визийн хугацааг хууль зөрчин сунгасан зэрэг зөрчил бүртгэгджээ.
Аналитик дүнгээр харвал, гадаад иргэдийн 64.3 хувийг БНХАУ-ын иргэд эзэлж байгаа нь хамгийн их зөрчилд холбогдсон байна. Үүний дараа Вьетнамын иргэд 10.7 хувиар, дараачийнх нь Непал, Индонез, Филиппин зэрэг улс иргэд байна. Энэ нь Монгол Улсад оршин суух хууль бус эсвэл зохисгүй арга хэмжээгээр орж ирэх, хууль бусаар оршин суух асуудал нь зөвхөн нэг улс орны иргэдэд хамаарахгүй, олон улсын түвшинд цогц боловсронгуй хяналт хэрэгтэй буйг нотолж байна.
Монгол Улсад хууль ёсны оршин суух дүрмийг мөрдөх үүрэг нь гадаадын иргэдийн хууль бус оршин суухыг бууруулахад чухал ач холбогдолтой бөгөөд үүнд зөвхөн эрхзүйн зохицуулалтад бус, оршин суугчдын хүлээлт, хариуцлага, аж ахуйн нэгж байгууллагуудын хяналт шалгалт чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тухайлбал, хууль зөрчсөн иргэдэд хоног тутамд 10 мянган төгрөгийн торгууль оногдуулах хуулийн зохицуулалт нь хууль сахиулах тогтолцоог бэхжүүлэх зорилготой юм.
Нийслэлийн прокурорын газраас гаргасан энэ чиглэлийн арга хэмжээ нь хууль бус оршин суух нөхцлийг бууруулах, олон улсын хил дамнасан зөрчлүүдийг илрүүлэх, хууль ёсны оршин суух орчинг бүрдүүлэхэд чиглэсэн бодлого юм. Түүнчлэн, уригч этгээд, аж ахуйн нэгж байгууллагуудыг хуульд нийцүүлэн хөдөлмөрийн гэрээ байгуулж, иргэнээ хууль ёсны зөвшөөрлөөр оршин суулгах, хугацаа дуусмагц эх оронд нь буцаах үүрэгтэй гэдгийг онцолж байна.
Иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн хууль зөрчихөөс урьдчилан сэргийлэх үүднээс төрийн байгууллагын чадавхийг дээшлүүлэх, хяналт шалгалтыг ахиулах шаардлага тулгарч буй. Хамгийн гол нь, хууль бусаар оршин суух нөхцлийг бүрдүүлэх эрсдэлийг бууруулахад чиглэсэн энэ шинэ бодлого нь Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн тогтвортой хөгжил, аюулгүй байдлыг хангахад чухал алхам болж буйг мэргэжлийн хүрээнийхэн онцолж байна.
