Дэлхийн эдийн засаг уналтад орохоор төлөвлөгдөж буй энэ үед Монгол улс олон сорилттой нүүр тулж байна. Хэдийгээр онгон цэнгэл, уран сайхны баяр наадам нь Монголын ард түмний сэтгэлийг хөдөлгөж, улс орныг урамшуулж буй ч, цаана нь бодит нөхцөл байдал улам хүндэрч буйг эдийн засгийн шинжээчид онцолж байна.
Энэ жил Монгол улс эдийн засгийн гүн хямралын ирмэгт иржээ. Тодорхой тоо баримтаас харвал, инфляцийн хэмжээ 12 хувиас давж, үндэсний статистикийн мэдээллээр махны үнэ 37 мянган төгрөгийг давж, иргэдийн амьдралын зардал эрс нэмэгдсэн байна. Хамгийн сэтгэл эмтэрмээр нь, шатахууны үнэ өнгөрсөн долоо хоногт литр тутамдаа 250 төгрөгөөр нэмэгдэж, эдийн засгийн дарамтыг улам өргөжүүлжээ.
Шатахууны үнэд орсон энэ өөрчлөлт дагаж бусад бараа, үйлчилгээний үнэ өсч, үүнийг дагаад өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдсээр байна. Үүний улмаас иргэдийн орлого шалан дээр унаж, зарлага нь хэтгэрээд байна. Үүнтэй уялдан бэлэн мөнгөний гачаал үүсэж, олонхийн иргэд цахим зээлийн аппликейшнээс мөнгө зээлж, амьдралаа тэнцвэржүүлэх арга хэмжээ авч байна.
Өнөөдөр Монголд бүртгэлтэй цахим зээлийн 80 гаруй аппликейшн байгаагаас, тогтмол ашиглаж буй нь 30 орчим. Гэхдээ эдгээр зээлийн хүү өндөр бөгөөд сар тутам 1.8-ээс 36 хувь хүртэл өсдөг аж. Ийнхүү өрийн дарамтад орсон иргэдийн тоо өсч, өрзээл, төлбөрийн дарамт улам нэмэгдэж байна.
Эдийн засагчид үүнтэй холбогдуулан ухааруулж байна. Тухайлбал, эдийн засагч С.Бямбахорол хэлэхдээ, “Шатахууны үнэ 10 хувиар нэмэгдсэн нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үнэ өсөхөд шууд нөлөөлж байна. Үүний улмаас үйлдвэрлэл, бизнесийн зардал нэмэгдэж, эдийн засгийн өсөлт удаашрах эрсдэлтэй. Тухайлбал, ургац хураалтын үеэр шатахууны үнэ өссөнөөр боловсруулах үйлдвэрүүдийн бүтээгдэхүүний үнэ 5 хувиар нэмэгдэж магадгүй” хэмээн анхааруулж байна.
Тэрээр мөн, “Манай улсын эдийн засаг нь нүүрсний экспорт болон уул уурхайгаас ихээхэн хамааралтай болсон нь өсөлтийг удаашруулж, иргэдийн амьжиргааг дордуулж байна” хэмээн тодотгож байна. Ийнхүү эдийн засгийн уналт гүнзгийрч буй өнөө үед, засгийн газар шинэ бодлого, арга хэмжээ авахгүй бол ирээдүйд өр зээл, өрийн дарамт улам нэмэгдэх эрсдэлтэй байгааг эдийн засагчид онцолж байна.
Мөн, Монголын ард түмэн хамгийн ихээхэн дарамттай өртдөг үед нь энэ бол өнгөрсөн үеийн улс орны онцгой баяр наадам, цагаан сар, хичээлийн шинэ жил гээд нэмэгдэл зардал гаргадаг үе юм. Энэ жил ч мөн адил, өрх бүр хүүхдийнхээ сургалтын хэрэгсэл, хувцас, баяр ёслолд зориулсан зардлаар хэтэрхий дарамттай байгааг судлаачид мэдээлж байна.
Ийм нөхцөлд, иргэдийн санхүүгийн сахилга бат сул, өр зээлээ давхардаж авч, өрийн тогтолцоонд унаж буй нь бодит бодлого, боловсролын алдааг илтгэнэ. Цахим зээлийн аппликейшнүүдийн хэт хялбар хэрэглээний ард нуугдаж буй бодит эрсдэл, өрийн дарамт улам өсч буйг эдийн засгийн байгууллагууд онцолж байна.
Эцэст нь хэлэхэд, халамжийн бодлого, эдийн засгийн шинэчлэлгүйгээр Монгол улсын өнөөгийн нөхцөл байдал улам дордуулах аюул нүүрлэж буйг шинжээчид анхааруулж байна. Тухайлбал, эдийн засгийн өсөлт нь зөвхөн экспорт, уул уурхайгаас хамааралтай байгааг шийдвэрлэх, иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх, өрийн дарамтыг бууруулах бодлого зайлшгүй шаардлагатайг онцолж байна. Эдгээрээс харахад, Монгол улс өнөөдөр бодит эдийн засгийн хямралтай нүүр тулж, ирээдүйн амьдралыг тогтвортой болгох үндэсний хүчин чармайлт, ухаалаг шийдвэр шаардлагдаж байна.
