Украины нийслэл Киев ойролцоогоор хоёр хүний амийг хөнөөгөөд зогсохгүй олон иргэний амьдралыг эрсдэлд оруулсан ОХУ-ын шинэ төрлийн цохилттой тулгарлаа. Тавдугаар сарын 24-ний өдөр Оросын хөлсний цэргийнхэн дуунаас хурдан, олон цэнэгт хошуут Орешник баллистик пуужинг Киев хотын өнцөг булан бүрт зориуд зориулан харвасан нь олон улсын анхаарлыг татаж, өвдөлт, айдаст хүргэж байна.
Эрдэмтэд, зэвсэгт хүчнийхэн Оросын энэ удаагийн цохилтыг цоо шинэ аюул гэж үзэж байна. Тухайлбал, Оросын цэргийн удирдлагууд энэ пуужинг ашиглахдаа олон улсын эрх зүйн хүрээнд хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй, хүний амь насыг эрсдэлд оруулсан үйлдэл хэмээн мэдэгдэж буй ч, цаад зорилго нь Украины эсрэг цэргийн стратегийн дархлааг сулруулахад оршиж байна.
Өнгөрсөн хугацаанд Оросын цэргийн шинэ зэвсэг болох Орешник хэд хэдэн удаа Украиныг цохилтод оруулж, дэлхий нийтийн анхаарлыг татаад байна. 2024 оны арваннэгдүгээр сард анх Днипро хотод ашиглагдаж, дараа нь Львов зэрэг бүс нутгуудад илүү хүчирхэг илрэлээ үзүүлжээ. Тvvнээс гадна, гурав дахь удаа 600 гаруй дрон, 90 гаруй пуужин ашигласан цохилт нь Украины хамгаалалтын чадварыг шалгах зорилготой байгааг шинжээчид онцолж буй.
Путин болон Оросын Батлан хамгаалах яамны байр суурь, мөн Украин дахь цэргийн болон хууль сахиулах байгууллагын байрлалд ямар нэгэн онцгой байршил онцолсонгүй. Харин үүний цаана, Оросын цэргийнхэнд зориулсан шинэ зэвсэг, стратегийн шинэчлэлтийг туршиж буй байж болзошгүй гэсэн дүн шинжилгээ хийж байна. Энэ нь орчин үеийн пуужингийн системүүдийн хязгаарлалт, хамгаалалт, болон байнгын шинэчлэлтийн хэзээ ч зогсохгүй үйл явцын нэг хэсэг байж болох юм.
Украины хамгаалалтын чадвар сул байгаагийн улмаас, олон улсын зэвсэгт хүчний системд улам итгэх шаардлага тулгарсаар байна. Украины батлан хамгаалах яам энэ удаад өөрийн хамгаалалтын бэлэн байдлыг нэмэгдүүлэх зорилгоор дотоодын системийг боловсронгуй болгох шаардлагатай болсон. АНУ-ын Патриот системийн нөөц хомсдол, түүний ашиглалтын хугацаа, мөн байнгын шинэчлэлтийн хязгаарлалт Ukraine-д тулгарч буй бэрхшээлүүдийг тодотгож байна.
Энэ нь цаашид илүү өргөн хүрээтэй тулалдаан, олон нийтийн сэтгэлзүйн дарамт үүсгэж болох бөгөөд Оросын стратеги зөвхөн цэргийн биш, улс төр, эдийн засаг, иргэний нийгмийн хувьд ихээхэн нөлөөллөө үзүүлж байна.
Оросын дэвшилтэт цэргийн зэвсэг, тэр дундаа Орешник пуужингаар Киевт хийсэн энэ халдлага нь олон улсад шүүмжлэл дагуулж байна. Европын холбооны удирдагчид, Франц, Германы тэргүүнүүд, мөн НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл олон улсын хууль, хүний эрхийн төлөө зогсож, Оросыг буруутгаж буй. Тухайлбал, Германы канцлер Фридрих Мерц энэ үйлдлийг “тулалдааны талбарт мухардалд орсон, хариуцлагагүй үйлдэл” гэж нэрлэсэн бол, Францын ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон “Дайны хүчин чармайлт гацаанд орсон шинж тэмдэг” хэмээн онцолж байна.
Гэвч Оросын зэвсэгт хүчин, Путины удирдлагууд өөрсдийн байр суурийг хамгаалж, тэдний үзэж буйгаар, энэ цохилт нь Украинд үргэлжлүүлэн айдас төрүүлэх зорилготой, харин ойрын хугацаанд илүү хүчтэй цэргийн ажиллагаа өрнүүлэхэд бэлэн байгаагаа илэрхийлж байна. Европын холбооны зүгээс энэ үйлдлийг цөмийн аюулын ирмэг дээрх хариуцлагагүй үйлдэл гэж буруутгаж буй нь олон улсын нийгэмд энэ асуудал хэдий хэр аюултай байгааг харуулж байна.
Киев хотын хэд хэдэн дүүрэг, орон сууц, худалдааны төвүүд, сургуулиуд, цагдаагийн байгууллагын барилга зэрэг хэд хэдэн байршил халдлагад өртжээ. Хотын дарга Виталий Кличкогийн мэдээлснээр, сургуулийн барилга ч мөн тус халдлагад шидэгдсэн байна. Орон нутгийн иргэдийн сэтгэлзүйн дарамт улам нэмэгдэж, олон хүн айдаст автаж байна.
Тухайлбал, Киевийн оршин суугч Свитлана Онофрийчук “Аймшигтай шөнө, ийм зүйл хэзээ ч болсонгүй. Би салах ёс хийхээр шийдлээ” хэмээн мэдэгджээ. Энэ үйл явдал нь зөвхөн дайн байдал төдийгүй, иргэний амьдрал, эдийн засгийн байдалд цаашид ихээхэн нөлөөлөх эрсдэлтэй байна.
Энэ шинэ гарч ирж буй цохилтын улмаас Украины хамгаалалтын системийг өргөжүүлэх, олон улсын олон улсын гэрээ, хууль тогтоомжийг шинэчлэн бататгах шаардлага улам хүчтэй байна. Мөн, Оросын стратеги, шинэ зэвсгийн ашиглалт нь олон улсын хариуцлага, дипломат хэлэлцээрийн шинэ үеийг үүсгэж магадгүй бөгөөд энэ нь олон улсын хамтын нөлөөлөл, хориг, эдийн засгийн хоригуудын шинэ цувралыг үүсгэх эрсдэлтэй байна.
Товчхондоо, Ukraine болон Европын орнууд энэ шинэ аюулыг хүлээн зөвшөөрч, хамгаалалтын стратегиа шинэчлэх, олон улсын хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэх шаардлагатай боллоо. Дайн үргэлжилж буй энэ цаг үед шинэ зэвсгийн ашиглалт, зэвсэгт хүчний шинэчлэл нь зөвхөн хамгаалалтын асуудал төдийгүй, дэлхийн шударга ёс, энх тайвны төлөөх тулалдааны чухал хэсэг болоод байна.
