Улирлын хуанли өөрчлөгдөж, зуны сар амжиж ирэхийн хэрээр Монголд бүтээн байгуулалтын ажил өрнөхөд бэлтгэл хангагдах ёстой байдаг. Гэтэл өнөөдөр улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт нь 15 хувьд хүрээгүй байдалтай байгааг Сангийн яамнаас мэдээлж, эрх баригчид болон салбаруудад хүндхэн сорилт тулгарч буйг илтгэлээ. Үндэсний бүтээн байгуулалт, хөгжилд томоохон төлөвлөлттэй холбогдсон энэ нөхцөл байдал нь ирээдүйн арга замыг шинжлэхэд чухал баримт болж байна.
2026 он гэхэд улсын төвийн хөрөнгө оруулалтаар нийт 738 төсөл хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж буй ч өнөөгийн гүйцэтгэл 15 хувь орчимд байна. Энэ нь өргөн хүрээний төслүүдийн хугацаа хоцрогдол, санхүүжилтийн бэрхшээлтэй холбоотой бөгөөд, үүнд зам гүүр, цахилгаан, сургууль, эмнэлэг, соёлын байгууламж зэрэг салбар бүрт өрнөх бүтээн байгуулалтын хуваарь зөрчигдөх магадлалыг нэмэгдүүлж байна.
Энэ оны дөрөвдүгээр сарын байдлаар, нийт 442 төслийнх нь хөрөнгө мөнгө шилжүүлэгдэж, 125,6 тэрбум төгрөгийн гэрээ байгуулсан бол 1 их наяд төгрөгийнх нь тендерийн шатанд явагдаж байна. Харин 139,9 тэрбум төгрөгийн төсөл тендер зарлаагүй бөгөөд энэ нь төсөл хэрэгжүүлэхэд хугацаа хоцрогдол үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Үүний зэрэгцээ, нийт төсөвт өртөг нь 11,1 их наяд төгрөгт хүрч буй нь улс орны ирээдүйн хөгжлийн хөтөлбөрийг санхүүгийн хувьд нэмэлт хүндрэлийн эрсдэлд оруулж буй юм.
Тавдугаар сарын дунд үеийн хэмжилтээр, Улаанбаатар хотын хөрөнгө оруулалтын гүйцэтгэл 27 хувьтай байгаа бол, бусад бүс нутгуудад 5-15 хувийн хоцрогдолтой байгааг Сангийн яам мэдээлэв. Энэ нь цаашид төсөл хэрэгжүүлэх явцад технологийн доголдол, санхүүгийн саад тотгор, ажлын явцад төрийн байгууллагын хариуцлага алдагдах зэрэг олон хүчин зүйлээс үүдэлтэй. Мөн, энэ үзүүлэлт нь улсын төсвийн зарцуулалтын ил тод байдал, үр ашгийг дээшлүүлэх чиглэлд шинэчлэл хийх шаардлагыг үүсгэнэ.
Ирээдүйн чиг хандлага, боломжийн талаар хэлэхэд, энэ хууль эрх зүйн орчин, төсвийн зохицуулалтад анхаарал хандуулах хэрэгтэй байна. Төсөл хэрэгжүүлэх хугацааг хурдасгах, тендерийн явцыг ил тод болгох, төсөлд тавих шалгуурыг боловсронгуй болгох нь цаашид үүрэг болж байна. Түүнчлэн, хөрөнгө оруулалтын эрсдэлийг бууруулж, нийгэм, эдийн засгийн хөгжлийг тогтвортой түвшинд байлгахын тулд хөрөнгө оруулагчдын итгэлцлийг нэмэгдүүлэх, төсөв, санхүүгийн бодлогыг боловсронгуй болгох шаардлагатай.
Ийнхүү Монгол улсын бүтээн байгуулалт хэдий зуны цонхонд багтаж, зорилгодоо хүрэхэд бэрхшээл тулгарч буй ч, энэ үеийг зөв менежмент, ил тод байдал, стратеги төлөвлөлттэй давж, цаашдын хөгжлийн үндсийг бэхжүүлэх нь хамгийн чухал байна. Ирээдүйд эдийн засаг, нийгмийн салбаруудад үзүүлэх нөлөөлөл нь гүнзгий бөгөөд цаашид эдийн засгийн тогтвортой байдал, байгууллагын хариуцлага, үр ашгийг дээшлүүлэхэд чиглэсэн бодлого, арга хэмжээнүүдийг эрчимжүүлэх шаардлагатай байна.
