Цагдаагийн байгууллагын мэдээллээр, өнгөрсөн онд тусгай зөвшөөрөлгүй болон гарал үүслийн баталгаагүй архи, согтууруулах ундааг орон нутгийн худалдааны шугамаар болон цахим платформуудаар дамжуулан хил дамнасан хууль бус борлуулалт эрчимтэй явагдаж байна. Тодруулбал, 2025 онд нийт 10,5 тонн буюу 8 мянга гаруй шил архи, вискиг хураан авч устгалын ажиллагаа явуулсан бөгөөд эдгээрийн ихэнх нь гарал үүслийн баталгаагүй, чанарын шаардлага хангаагүй хуурамч бүтээгдэхүүн байжээ.
Эдгээр бүтээгдэхүүн ихэвчлэн метанол буюу метилийн спирт агуулсан байдаг нь олон улсын түвшинд хортой, аюултайг шинжээчид онцолж байна. Метанол нь архи мэтээр үнэр, өнгө, амтаараа төстэй боловч хүний биед задрах үед харааны мэдрэлийг гэмтээж сохор болгох, төв мэдрэлийн системийг хордуулах аюултай бодис юм. Ийм төрлийн хорт архи, согтууруулах ундаа орон нутгийн зах зээлд ороод зогсохгүй, цахим платформуудаар илэн далангүй борлуулагдаж, иргэдийн эрүүл мэндэд шууд аюул учруулсаар байна.
Тус байгууллагын мэдээлж буйгаар, өнгөрсөн онд зөвхөн нийслэлд архинд хордсон 15,800 орчим тохиолдол бүртгэгдсэн нь халдварт болон эрүүл мэндийн аюулыг илтгэнэ. Мөн улсын хилээр хууль бусаар оруулж ирэхийг завдсан 96 зөрчил илэрч, хяналт шалгалт нэмэгдсэн байна.
Шинэ технологи, цахим шийдлүүдийн тусламжтайгаар иргэд өөрсдийн худалдан авалтын гарал үүслийг илүү хялбар, шуурхай шалгах боломжтой болжээ. Тодруулбал, “e-barimt” аппликейшнээр архи согтууруулах ундаагаа худалдан авахдаа QR код уншуулж, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг баталгаажуулах боломжийг олгосон байна. Энэ арга нь хууль бусаар худалдаалагдаж буй хуурамч бүтээгдэхүүнээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хэрэгжиж буй бөгөөд иргэдийг бодит байдалд суурилсан шийдэлд уриалж байна.
Энэ нөхцөл байдал нь зөвхөн эрүүл мэндийн хувьд төдийгүй, хууль зөрчлийн хэмжээнд ч нөлөөлж буйг харуулж байна. Гарал үүслийн баталгаатай, чанарын шаардлага хангаагүй бүтээгдэхүүн хэрэглэснээр иргэдийн амь нас, эрүүл мэнд хохирох эрсдэл улам нэмэгдэж буйг мэргэжилтнүүд онцолж байна. Түүнчлэн, хуурамч архи, согтууруулах ундааг илрүүлж, устгах үйл ажиллагааг зохион байгуулах, хууль бусаар борлуулалттай тэмцэх хяналт шалгалтын арга хэмжээг цаашид ч өргөтгөх шаардлагатай байна.
Иргэдийн аюулгүй байдал, эрүүл мэндийг хамгаалах, хууль бус зах зээлийг бууруулах зорилгоор хяналт, технологийн шийдлүүдийг өргөжүүлэх шаардлагатай бөгөөд энэ чиглэлд төрийн байгууллагууд, олон нийтийн оролцоо чухал хүчин зүйл болж байна. Иргэд ч, эрх бүхий байгууллагууд ч хуурамч, гарал үүслийн баталгаагүй бүтээгдэхүүнээс зайлсхийх шаардлагатай бөгөөд цаашид чанарын баталгаа, хяналтыг чангатгах нь эрүүл чийгийн үндэс суурь болж байна.
