Монгол Улсын Ерөнхий аудитораас танилцуулав: 2025 оны хөтөлбөрийн хүрээнд Үндэсний аудитын газар 37 аудит гүйцэтгэж, тодорхой үр дүнд хүрсэн байна. Тус байгууллага 6974 шалгагдагч байгууллагыг хамруулан, нийт 3954 аудит хийж, улс орон даяар өргөн хүрээнд хяналт тавьжээ. Эрсдэл багатай хяналт, үр нөлөөг онцолж, улсын төсөвт 62.8 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлсэн болон 1.5 их наяд төгрөгийн үр ашигыг баталгаажуулсан дүнг тайландаа дурджээ.
Энэхүү аудитын бодит байдал нь олон улсын жишигт нийцсэн, ил тод, хариуцлагатай бүтэцтэй байж, төрийн санхүүгийн сахилга бат, засаглалын чанар сайжрах чухал ач холбогдолтой. Гэхдээ улсын төсвийн тодорхой бус, цалин хөлсийн хязгаарлалт зэрэг хүндрэлүүд байсаар байгааг аудитын байгууллагын тэргүүн онцолсон бөгөөд, энэ нь цаашид зохицуулалт, зохион байгууллын шинэчлэлт шаардлагатайг харуулж байна.
Түүнчлэн, аудитын үр дүнд зөвлөмж, шийдвэрийн хэрэгжилтэд хяналт тавих, хариуцлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох зорилгоор хууль эрх зүйн шинэчлэлийг дэмжиж, хариуцлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох чиглэлд анхаарч буйг Ерөнхий аудитортой холбогдсон гишүүд онцлон дурдлаа. Энэ нь ил тод байдал, хариуцлагыг дээшлүүлэхэд чухал алхам болж, төрийн байгууллагын автоматжуулалтыг нэмэгдүүлж, дата удирдлагыг боловсронгуй болгох шаардлагатай байгааг харуулж байна.
Мөн, аудитын үр нөлөөг нэмэгдүүлэх зорилгоор 2026 оныг “Аудитын нөлөөллийг тооцох, үнэлэх” жил болгон зарлан, шинэчлэлтийг хийж эхэлжээ. Үүнд, цаашид боловсронгуй хяналт, санхүүгийн үр ашгийг тооцох арга зүйн боловсруулалт чухал ач холбогдолтойг Үндэсний аудитын газрын дарга онцолсон байна.
Түүнчлэн, улсын болон орон нутгийн төсвийн үйл ажиллагаанд аудитын ил тод, үр ашигтай оролцоо нь хариуцлага, тогтвортой хөгжлийн суурь болохыг эдийн засгийн судалгаа, олон улсын жишээн дээр баталж байна. Тодруулбал, аудитын үр дүнд төсвийн орлого нэмэгдэж, үр ашиг нэмэгдсэн нь төрийн санхүүгийн тогтвортой байдалд бодит хувь нэмэр оруулсаар байна.
Гэсэн хэдий ч, хууль эрх зүйн орчны цаашид хийх өөрчлөлт, хүний нөөцийг чадавхжуулах асуудал онцгойлон анхаарал татаж байна. Ялангуяа, төрийн аудитын байгууллагад мэргэжлийн бус хүмүүсийн оролцоог багасгах, хариуцлагын тогтолцоог илүү бататгах шаардлага бий. Тухайлбал, хуульд заасан аудитын шийдвэрийг зайлшгүй биелүүлэх механизмыг боловсронгуй болгох, дата удирдлага, автоматжуулалтыг хөгжүүлэхэд чиглэсэн өөрчлөлтүүд хэрэгжүүлэх шаардлагатайг Үндэсний аудитын газраас тодотгосон байна.
Эцэст нь, эдгээр шинэчлэлтүүд нь зөвхөн бодлогын түвшинд бус, нийгэмд бодит өөрчлөлт авчрах, улс төр, эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангах үндсэн хүчин зүйл болно гэдгийг шинжээчид онцлон тэмдэглэж байна. Түүнчлэн, хариуцлага, ил тод байдал, үр ашгийг дээшлүүлэхэд чиглэсэн шинэчлэлтийн үр дүнд Монгол Улс олон улсын хөгжилд өрсөлдөх чадвартай, тогтвортой хөгжлийн суурь тавигдах боломжийг бүрдүүлж байна.
Дүгнэлт: Монгол Улсын Үндэсний аудитын байгууллага 2025 онд хийсэн өргөн хүрээний аудит, үр дүнтэй бодлого, шинэчлэлийн үйл ажиллагаагаараа төрийн санхүүгийн сахилга бат, ил тод байдал, хариуцлагын тогтолцоог бэхжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, цаашид ч автоматжуулалт, хууль эрх зүйн тогтолцоог боловсронгуй болгох шаардлагыг хангаж, улс орны хөгжлийн шинэ үеийг эхлүүлж байна.
