Их Британий 12 их сургууль эсэргүүцэл илэрхийлэн жагсдаг оюутнууд болон эрдэм шинжилгээний ажилтнуудыг тагнаж, нууц мэдээлэл цуглуулахаар төлөвлөсөн тусгай байгууллага илэрч байна. Энэ үйл ажиллагааг зохион байгуулж буй “Horus” нэртэй аюулгүй байдлын зөвлөх үйлчилгээний фирм нь тус улсын тагнуулын байгууллагын хуучин албан хаагчдыг ажиллуулдаг бөгөөд 2022 оноос хойш нийт 594 мянган ам.долларын төлбөрийг сургуулиудынхаа аюулгүй байдлын төсөлд авсан байна.
Эдгээр их сургуульд цэцэглэн хөгжиж буй эсэргүүцлийн хөдөлгөөнийг дарах, жагсагчдын нууц мэдээллийг илрүүлэх зорилгоор тусгайлан байгуулагдсан “Horus” компани нь 2006 онд Оксфордын их сургуулийн аюулгүй байдлын багийн төслөөр үүсч, 2020 оноос хурандаа Тим Коллинзийн удирдлага дор илүү өргөн цар хүрээтэй үйл ажиллагаа явуулж эхэлжээ. Тус компанийн захирал нь цэргийн тагнуулын салбарын туршлагатай бөгөөд тэрээр барууны орнуудад Газын зурвасын дайны эсэргүүцлийн хөдөлгөөнийг зохион байгуулалттай байлгах, гадаадын жагсагчдыг албадан гаргах уриалгыг олонтаа дэвшүүлсэн байна.
Тагнуулын байгууллага Ѳѳрийнхөө үйл ажиллагааг олон нийтэд ил тод байлгаж буй мэтээр тайлбарладаг ч, үнэндээ оюутнуудын олон нийтийн платформ дээрх мэдээллийг нууцаар тандаж, хиймэл оюун ухаан болон нууц үнэлгээний системийг ашиглан шинжлэн, мэдээллийг цуглуулж байна. Энэ үйл ажиллагаа хууль эрх зүйн хувьд маргаан дагуулж байгаа бөгөөд НҮБ-ын энх тайван, эвлэлдэн нэгдэх эрх чөлөөний асуудал эрхэлсэн илтгэгч Жина Ромеро энэ талаар санал хэлжээ.
Өнгөрсөн жилүүдэд барууны орнуудад боловсролын байгууллагуудыг зорьж буй энэ төрлийн нууц ажиллагаа эрчимжиж байгааг судлаачид онцолж байна. Үүнээс гадна, хиймэл оюун ухааныг хэрэглэж мэдээлэл цуглуулах арга зам нь олон улсын эрх зүйн хүрээнд асуудал үүсгэж буй бөгөөд, үүнийг зохицуулах шинэ хууль, хууль эрх зүйн арга хэмжээ шаардагдах болсон байна.
“Horus” компани өөрсдийн цахим хуудсандаа “Бид ёс зүйн өндөр стандарт мөрддөг бөгөөд үйл ажиллагаагаа бүх улсад хууль ёсны хүрээнд явуулдаг” хэмээн мэдэгджээ. Гэсэн хэдий ч, олон улсын зүйн мэргэжилтнүүд энэ төрлийн нууц ажиллагааг нийгмийн эрх чөлөө, хүний эрхийг зөрчсөн, тагнах механизм нь олон улсын хууль тогтоомжийн хүрээнд зөрчилдөж болохыг анхааруулж байна.
Энэхүү нөхцөл байдал нь боловсрол, нийгмийн хөдөлгөөн, эрдэм шинжилгээний хүрээнд шинэ сорилтуудыг үүсгэнэ. Их сургуулиуд болон олон улсын байгууллагууд үүний эсрэг арга хэмжээг авч, тагнах, мэдээлэл цуглуулах үйл ажиллагааг хууль эрх зүйн шинэчлэл, ёс зүйн хэм хэмжээгээр зохицуулах шаардлагатай болж байна. Улмаар, ирээдүйд боловсролын салбарын аюулгүй байдал, ил тод байдал, хүний эрхийн хамгаалалтыг хангах шинэ стратеги боловсруулах шаардлага тулгарч байна.
ЭХ СУРВАЛЖ: AL JAZEERA
