Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газраас хэрэгжүүлж буй “Туулын хурдны зам” төслийн хүрээнд шинэчлэн гаргаж буй байгаль орчны судалгаа, иргэний нийгмийн эсэргүүцэл нь Монголын хот төлөвлөлт, байгаль хамгааллын бодлогын цаад учир шалтгааныг илтгэж байна. Төслийн хүрээнд Туул гол дагуух 43 га газар, үүнд улиас, бургас зэрэг ногоон байгууламжийг хасах төлөвлөгөөтэй байгаагаас байгаль орчны доройтол, хотын ногоон бүсийн бууралт, агаарын бохирдлын эрсдэлийг хөөрөгдсөөр байна.
Туулын хурдны замын төсөл нь хөгжлийн шинэ үеийн бодлого хэмээн дэмжигчдийн зүгээс үзэж буй ч, эсэргүүцэгчид байгаль орчинд асар их сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэлтэй гэдгийг онцолж байна. Тус төслийн хүрээнд ургамлын хүнсний нөөцийг хадгалах зорилгоор зүй бус хасалт хийх төлөвлөгөө нийтэд ил болж, байгаль орчин хамгаалах салбарын мэргэжилтнүүд, иргэний нийгмийн байгууллагууд өөрсдийн байр сууриа илэрхийлж байна. Тэдгээрийн дунд Туул голын экосистем доройтох, усны урсгал алдагдах, хөрсний чийгшил буурах, мөн хотын ногоон бүс багасах зэрэг нарийн төвөгтэй сөрөг нөлөө багтаж байна.
Эрх баригчид энэ төслийг тус хотын хөгжлийн стратегийн чухал хэсэг хэмээн үзэж, түгжрэлийг бууруулах, эдийн засгийг идэвхжүүлэх зорилгоор дэмжиж буй ч, байгаль орчны эсэргүүцлийн дуу хоолойг тоохгүй өнгөрүүлэх нь зөв үү гэдэг асуулт өрнүүлсээр байна. Тэд зөвхөн богино хугацааны хөрөнгө оруулалт, хөгжилд төвлөрч, байгаль орчны үнэлгээ, иргэдийн амьдрах орчин, ногоон байгууламжийг хамгаалах шаардлагыг тоохгүй байгаа нь олон нийтэд шүүмжлэлтэй хандаж байна.
Тайлбар, шинжилгээ:
Дэлхийн хөгжиж буй хотууд байгаль орчинд сөрөг нөлөөллийг бууруулах, тэнцвэржүүлэх чиглэлээр олон улсын жишээ баримталж байна. Жишээ нь, Европын зарим хотуудад байгаль орчны үнэлгээний хөтөлбөрийг чухалчлан авч үздэг бөгөөд хөгжлийн төслүүдийг байгаль хамгаалах бодлоготой уялдуулан боловсруулдаг. Монголд ч мөн иймэрхүү арга хэмжээ авах шаардлагатай буйг судлаачид онцолж байгаа бөгөөд үүний тулд байгаль орчны нарийвчилсан үнэлгээг нягт хэрэгжүүлэх, байгаль орчинд ээлтэй маршрут боловсруулж, иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх нь чухал юм.
Түүнчлэн, эдийн засгийн хувьд ч байгаль орчноо хамгаалсан хөгжлийн бодлого нь урт хугацааны ашиг тусыг бий болгох боломжтой. Орчин үеийн хот төлөвлөлтүүд байгаль, эдийн засаг, нийгэм гэсэн гурван чиглэлд тэнцвэртэй хөгжихийг зорьдог бөгөөд Монголын нөхцөлд ч энэ чиг хандлагыг дагаж, байгаль орчноо хамгаалахын зэрэгцээ хөгжлийн шинэ гарцыг нээх шаардлагатай байна.
“Туулын хурдны зам” төсөл зөвхөн нутгийн замын төслийн хэмжүүрээс хэтэрч, Монгол улсын хот төлөвлөлт, байгаль хамгааллын бодлогын хувьд шалгуур үзүүлэлт болж байна. Хэрвээ зөв шийдэл, зөв арга барилыг сонгосон бол хөгжлийн хариуцлагатай уур амьсгал, байгаль орчинд ээлтэй шинэ стандарт үүсэх боломжтой. Түүнчлэн, иргэдийн оролцоо, олон улсын туршлага, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй байгаль орчны үнэлгээг чухалчлах нь ирээдүйн зөв шийдэл болох нь тодорхой байна. Шийдвэр гаргагчид зөвхөн хөгжлийн хурдыг бус, хариуцлагыг тэргүүнд тавих цаг болж байна.
