ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Украины дайн дуусах ойрхон байгааг илэрхийлж, эдийн засаг, геополитикийн хувьд шинэ эрин үе рүү шилжиж буйг үг хэлсэн нь олон улсын анхаарлыг татлаа. Түүний энэ яриа хоёр улс болон олон улсын дипломат орчинд шинэ боломж, тодорхойгүй сорилтуудыг үүсгэж байна.
Путин 5 дугаар сарын 9-ний ялалтын парадаас хойш хийсэн мэдэгдэлдээ Украины дайн эцсийн шатандаа тулж, дүгнэлт хийх цаг ирсний дохиог өгсөн. Тэрбээр “Удаан хугацааны энхийн хэлэлцээрийн тохиролцоонд хүрэхэд бэлэн” гэдгээ дурьдсан бөгөөд энэ нь хоёр талын харилцаа, геополитикийн хувьд шинэ хуудас нээгдэж буйг илтгэнэ. Гэхдээ Путин нөхцөлийг нь тодорхойлж, “Гуравдагч оронд уулзалт зохион байгуулах боломжтой ч эцсийн шийдвэрийг хэлэлцээрт хүрсний дараа л гарын үсэг зурах болно” хэмээн онцолжээ.
Энэ мэдэгдэл нь Украины дайн дуусах шаардлагатай нөхцөл байдал бий болж буйг харуулж байна. Нэг талаас, гурав хоногийн гал зогсоол, 1000 гаруй хоригдол солилцох байдал, нөгөө талаас, Украины талаас Оросын цохилт үргэлжилж, хэд хэдэн бүсэд хүн амь үрэгдэж, бэртэж гэмтэх хөдлөлт үйлдэгдсээр байна. АНУ-ын зуучлалаар дэлхийн олон улсын хүчин чармайлтаар хэлэлцээрийн зарим нөхцөл байдал шийдэгдэж буй ч, олон улсын шинжээчид энэ хүртэлх явцыг эцсийн эцэст шийдэгдсэн зүйл гэж үзэхгүй байна.
Мөн, Путин Европын аюулгүй байдалд шинэ зохицуулалт хийхэд бэлэн байгаагаа илэрхийлж, Германы экс-канцлер Герхард Шредерийг хэлэлцээрт оролцуулах санаачилга гаргасан нь тус бүсийн геополитикийн өөрчлөлтийн нэгэн шинж юм. Шредер нь Оросын эрчим хүчний салбарт нөлөөтэй бөгөөд Путинтэй эртний найз гэсэн шүүмжлэл дагуулсаар ирсэн түүхтэй. Энэ нь, нэг талаас, Украины дайн дуусахад түшиглэж буй дипломат оролдлогыг илэрхийлсэн бол, нөгөө талаас, Оросын нөлөөллийг хадгалах стратегиудын нэгийг харуулж байгаа юм.
Гэвч, геополитикийн эдгээр алхамууд нь өөрийн гэсэн сорилтуудыг дагуулж байна. Украинд хийж буй цэрэг, техникийн халдлага, олон улсын тавцан дахь хөдлөлтүүдийн үр дүн ямар байхаас шалтгаалан, ирээдүйн гэрээ хэлэлцээрийн үнэн бодитой байдал тодорхой болно. Хэдийгээр Путины энэ яриа нь дайн дууссан гэсэн ойлголтыг үүсгэсэн ч, бодит байдалд олон улсын шинжлэх ухаан, дипломат хүчин чармайлтад итгэлтэй хандах шаардлагатай байна.
Өмнөх түүхээс харвал, олон улсын эрх зүйн шинэ тогтолцоо, дипломат зөрчил шийдвэрлэхэд бэрхшээл, улс төрийн санал зөрөлдөөнд тулгарах нь элдэвгүй үүрэгтэй. Энэ утгаараа, одоо авч хэрэгжүүлэх дипломат алхмууд нь зөвхөн Украины асуудал төдийгүй, бүс нутгийн аюулгүй байдал, дэлхийн эдийн засгийн тогтвортой байдалд ч нөлөөлөх учиртай. Тухайлбал, Орос, Украин хоёрын харилцаа эцэслэхэд хүрэхээр байгаа бол, хамтын ашиг сонирхлыг харгалзан хэлэлцээрийн шинэ үнэлгээ, олон улсын хяналт, баталгаа шаардагдах нь тодорхой байна.
Эцэст нь, энэ бүхэн нь зүгээр л геополитикийн шинэ тоглолтоос гадна, хүний амьдралд үр нөлөө үзүүлэх гол хүчин зүйл болж байна. Иргэд, бизнес эрхлэгчид, олон улсын байгууллагууд энэхүү шинэ эринд хэрхэн дасан зохицох вэ гэдэг нь цаашдын хамгийн чухал асуудал болж байна. Ирээдүйн боломж, сорилтуудыг зөв үнэлж, бодит шийдэлд хүрэхэд дэлхий нийтээрээ хамтран ажиллах шаардлагатай бөгөөд энэ нь шинэ эрин үеийн зөв замнал болно гэдэгт олон улсын шинжээчид итгэж байна.
