АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп Ираны Ормузын хоолойг 48 цагийн дотор нээхгүй бол Ираны цахилгаан станцуудыг нураахыг үүрэг болгосон тухай “Truth Social” хуудсаараа дамжуулан мэдэгдлээ. Түүнчлэн, АНУ ын тэргүүн энэ хугацаанд Ираныг “усан замыг бүрэн, аюул заналхийлэлгүйгээр” нээхийг шаардаж буй бөгөөд хэрвээ шаардлага биелэгдэхгүй бол эрчим хүчний салбарт эрсдэл учруулна гэдгийг онцолж байна.
Энэ мэдэгдэл нь Ираны стратегийн чухал орлого олдог Ормузын хоолой (Strait of Hormuz)-ыг хаах үзэл бодолтой холбогдох бөгөөд дэлхийн нефтийн зах зээлд нөлөөлөх магадлал өндөр байна. Ормузын хоолой нь дэлхийн нефтийн экспортын 20 гаруй хувийг тэжээдэг бөгөөд энэ хоолойг хаах эсвэл аюул учруулах нь дэлхийн эдийн засагт сөрөг нөлөө үзүүлэх магадлалтай.
Трампын үгнээс харахад, АНУ эсэргүүцлээ илэрхийлж, Ираныг дипломат арга замаар асуудлаа шийдэхийг уриалж буй бололтой. Гэвч, олон улсын хамтын нийгэмлэгийн зүгээс энэ мэдэгдлийг хэрхэн хүлээн авах, цаашид ямар үр дүнд хүрэх нь тодорхойгүй байна. Ираны эрх баригчид энэ удаагийн шаардлагад хэрхэн хариу өгөх нь тус улсын цаашдын бодлого, бүс нутгийн тогтвортой байдалд нөлөөлөх гол хүчин зүйл болж байна.
Их Британи, АНУ зэрэг орнууд Ормузын хоолойн аюулгүй байдалд онцгойлон анхаарч, өөрийн стратегийн нөлөөг хадгалах оролдлоготой байдаг. Энэ бүс нутагт аюулгүй байдал, эдийн засгийн ашиг сонирхол, геополитикийн өрсөлдөөн улам ширүүсч буй тул Ираны эсрэг янз бүрийн хэлбэрийн дарамт, дараалсан дипломат ажиллагаа өрнөж байна.
Өнгөрсөн жилүүдэд Техрийн эсрэг эдийн засгийн хориг, байгалийн нөөцийн хязгаарлалт зэрэг улс төрийн дарамт эдэлж байсан Иран энэ үе шатандаа өөрийн стратегийн хариуг бэлтгэж буй бололтой. Ираны цөмийн болон цэргийн хүчийг нэмэгдүүлэх оролдлого нь АНУ, хөндлөнгийн орнуудын санаачилгыг эрс эрсдэлд оруулж байна.
Энэ нөхцөл байдал нь бүс нутгийн аюулгүй байдал, олон улсын дипломат харилцаанд томоохон сорилт болох нь дамжиггүй. Ираны эрх баригчид энэ мэдэгдэлд ямар хариу өгөхөөс хамааран, ормузын хоолойн аюулгүй байдал, дэлхийн нефтийн ханган нийлүүлэлт ямар байхаас хамааран бүс нутгийн тогтвортой байдал эрс нэмэгдэх эсэх нь тодорхой болно.
Түүнчлэн, АНУ-ын энэ стратеги нь дипломат, эдийн засгийн дарамт үзүүлэх нь илүү үр дүнтэй эсэхийг олон улсын шинжээчид эргэн харж байна. Эцсийн дүнд, энэ нөхцөл байдал нь олон улсын эрчим хүчний зах зээл, түүний дотор Монгол улсын эдийн засаг, эрчим хүчний бодлогод ч нөлөөлөх магадлалтай тул бодитой арга хэмжээ авах шаардлага тулгарч байна.
Ийнхүү, энэ хүндрэлийн үед бүс нутгийн улс орнууд, олон улсын байгууллагууд харилцан ойлголцол, дипломат шийдлийг эрэлхийлэх нь хамгийн чухал болоод байна.
