Төрийн өндөр албан тушаалд хүрсэн Н.Учралын замнал нь зөвхөн өөрийн авьяас, хөдөлмөрийн үр дүн төдийгүй, багын найз нөхөд, бизнесийн болон намын холбоогоор бүрдсэн өргөн сүлжээгээр тодорхойлогдож байна. Түүний төрийн салбаруудад үүсгэн байгуулсан, эсвэл томилогдсон найз нөхөд, хамтран ажилласан хүмүүс нь улс төр, эдийн засаг, хууль эрх зүйн салбарт нөлөөллийн шинэ бүлэглэлийг бүрдүүлж буй мэт харагдаж байна. Энэ нь Н.Учралын өөрийн нэр хүндээс гадна, түүний нөлөөллийг өргөжүүлж, улс төрийн тогтолцоонд шинэ хэлбэрийн дэглэм бий болгож байгааг илтгэж байна.
Н.Учралын төрийн карьераас харахад, түүний хэлбэрийн өөрчлөлт, нөлөөллийн сүлжээг бүрдүүлэх зорилго нь харагдахуйц. Тэр өөрийн багын найз нөхөд, хамтран ажилласан хүмүүсийг төрийн өндөр албан тушаалд томилж, хууль эрх зүйн, эдийн засгийн хувьд өргөн сүлжээг бий болгожээ. Тухайлбал, “Yes Mongolia” ТББ-аар дамжуулан өөрийн нөлөөллийг өргөтгөж, Засгийн газрын байгууллагууд, төрийн өмчит компаниуд, нутгийн ЗДТГ-тай холбоо тогтоож, үүнийг нь эрх зүйн, эдийн засгийн хувьд хэдийд ч ашиглах боломжтой болгох зорилготой аж.
Тухайлбал, “Yes Mongolia” ТББ-ын удирдах зөвлөлийн бүрэлдэхүүнд орсон хүмүүс нь МАН-ын дотоод бүлэглэлүүдийн гол давхаргад багтаж, төрийн бодлого, шийдвэрт нөлөөлөх чадвартай болжээ. Түүнчлэн, Н.Учралын ойрын хүрээний хүмүүс нь төрийн байгууллагад суурьшиж, удирдлагын түвшинд ажиллаж эхэлсэн байна. Тухайн жишээ нь, Иргэний нисэхийн ерөнхий газрын дарга, “Эрдэнэс Монгол”, “Тавантолгой төмөр зам” зэрэг стратегийн томоохон төрийн өмчит компаниудын удирдлагад багын найз нөхөд нь томилогдсон байна.
Энэ нь зөвхөн албан тушаалд шууд томилогдох биш, харин төрийн бодлого, шийдвэрт нөлөөлөх, өөрийн бүлэглэлээ тогтоох зорилгоор өөрийн найз нөхөд, хамтран бизнес хийж буй хүмүүсээ ашиглах хэлбэрээр илэрч байна. Н.Учрал өөрийн “шургуулсан” бүлэглэлээ улс төрд ашиглан, тусгаар тогтнолгүй, хэтэрхий эрх мэдлийн төвлөрөл үүсгэж буй нь ажиглагдаж байна.
Ийнхүү төрийн байгууллагад нөлөөлөл, бүлэглэлд суурилсан улс төрийн тогтолцоо бий болгож буй нь Монгол улсын нийгэм, эдийн засгийн хөгжилд сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэлтэй. Төрийн тогтолцоог илүү ил тод, хариуцлагатай болгох хууль, эрх зүйн орчинд дорвитой өөрчлөлт хийх шаардлагатай байгааг олон улсын жишээнүүд харуулдаг. Жишээлбэл, Өмнөд Солонгос, Японы жишээгээр төрийн байгууллагын хараат бус байдал, улс төрөөс ангид байх зарчим баримталж, улмаар ил тод байдал, хариуцлагыг дээшлүүлэхэд чиглэсэн хууль тогтоомжийг баталж, заримдаа харьцуулан харж болно.
Мөн, Н.Учралын хувьд, өөрийн бүлэглэлийн цаад цэг болох телевиз, хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, олон нийтийн сүлжээ ашиглан өөрийн нэр хүнд, нөлөөллийг өргөтгөж буй нь нийгэмд тодорхой хэмжээнд харилцан хүндэтгэл, эсвэл хэт их эрх мэдлийг хянах хяналт шалгалтыг сулруулж буйг харуулна. Үүнийг зогсоох зорилгоор, улс төрийн ил тод байдал, хуулийн баталгаа, хууль зөрчихийг хатуу шийтгэх тогтолцоог боловсронгуй болгох шаардлага тулгарч байна.
Цаашид, Монгол улсын улс төрийн тогтолцоог илүү шударга, нээлттэй болгох, мөн төрийн бодлого, шийдвэрт бүлэглэл, эрх мэдлийн төвлөрлийг сааруулахын тулд хууль эрх зүйн шинэчлэл, хяналт шалгалтын механизмийг хөгжүүлэх хэрэгтэй. Н.Учралын жишээ нь, улс төрийн намуудын зүүм, бүлэглэлүүдийн өрсөлдөөн болон, иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх замаар ил тод, хариуцлагатай төрийн тогтолцоог бүрдүүлэхэд чиглэж буйг харуулна.
Эцэст нь, өөрийн нэр хүндийг ашиглан төрийн байгууллагыг өөрийн бүлэглэлийн хүрээлэл болгож буй нь Монгол улсын ирээдүйн хөгжилд сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэлтэй тул, энэ чиглэлийн бодлого, хууль эрх зүйн шинэчлэлийг эрчимжүүлэх шаардлагатай байна.
