Түмэндалай Даваадалай: “Өнгөрсөн таван жилд Улаанбаатар хотын хурдны зам, дэд бүтцийн алдагдал, иргэдийн хөдөлгөөний дэглэм зөрчигдөж, нийтлэг тулгамдсан асуудал болох түгжрэл жилээс жилд нэмэгдсээр байна.” Эдийн засгийн чухал үзүүлэлт болох замын хөдөлгөөний улмаас алдагдаж буй мөнгөн дүн 8.5 тэрбум долларт хүрсэн нь Монголын эдийн засаг болон иргэдийн амьдралд бодит нөлөө үзүүлж буйг мэргэжилтнүүд онцолж байна.
Улаанбаатар хотын түгжрэлийн өнөөгийн нөхцөл байдал нь зөвхөн дэд бүтэц, тээврийн системийн алдаа гэлтгүй, иргэдийн ажлын цагийн хуваарь, хотын хөгжлийн хурд зэргээс хамаарч байна. Түүнийг судалсан мэргэжилтнүүдийн хийсэн тооцооллоор, хэрвээ энэ чиглэлд ямар ч өөрчлөлт оруулаагүй, бодлого, технологийн шинэчлэл хийгээгүй нөхцөлд 2050 он гэхэд замын хөдөлгөөний хурд 2 км/цагт хүрч болзошгүй байна. Энэ нь хэн ч ялгаагүй, автомашинтай зорчиж байгаа иргэдийн хөдөлгөөн бараг зогссонтой ижил нөхцөлд хүргэх аюултай.
Түгжрэлийн асуудлыг шийдэхийн тулд орчин үеийн ухаалаг зорчих систем, нийтийн тээврийн шинэчлэл, замын өргөтгөл зэрэг олон улсын жишигт нийцсэн арга хэмжээнүүдийг яаралтай хэрэгжүүлэх шаардлагатай. Жишээлбэл, Сингапур, Лондонд автомашины хэрэглээг зохицуулах хууль, ухаалаг тээврийн систем ашиглан ачааллыг зохицуулж, иргэдийн хөдөлгөөний үр ашиг, хүртээмжийг дээшлүүлж байна.
Хэрвээ бодлогын арга хэмжээ авч хэрэгжүүлж эхэлсэнгүй бол, иргэдийн амьдрал тортоглочихоод зогсохгүй, эдийн засгийн алдагдал улам нэмэгдэж, улс орны хөгжлийн хөтөлбөрүүдийн хэрэгжилт саарна. Тухайлбал, олон жилийн туршид хуримтлагдсан хөрөнгө оруулалтыг алдах, ажлын бүтээмж буурах зэрэг тулгамдсан асуудал үүсэх аюултай. Үүний зэрэгцээ, хотын агаарын бохирдол нэмэгдэх хандлага ажиглагдаж буй нь эрүүл мэндийн салбарт нэмэлт дарамт үүсгэх юм.
Түгжрэлтэй тэмцэх хамгийн үр дүнтэй арга нь тээврийн системийн ухаалаг шийдэл, орчин үеийн технологийн нэвтрүүлэл, иргэдийн тээврийн хэрэглээг зохицуулах бодлого юм. Түүнчлэн, ухаалаг хот төлөвлөлт, нийтийн тээврийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, иргэдийг ухаалаг зорчих зуршилд сургах нь чухал ач холбогдолтой. Гэвч эдгээр арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, олон талын хамтын ажиллагаа шаардагдах бөгөөд үүнийг эрх бүхий байгууллагуудын ухаалаг менежментийн дэмжлэгтэйгээр шийдвэрлэх хэрэгтэй.
Улаанбаатарын түгжрэл шинэ асуудал биш ч, өнөөгийн нөхцөл байдал нь аюулын дохио болж байна. Иргэдийн амьдрал, эдийн засгийн хөгжлийн урт хугацааны зорилтод нийцсэн шийдлүүдийг хурдан хугацаанд хэрэгжүүлж, ирээдүйн төлөвийг өөрчлөхгүй бол 2050 он гэхэд замын түгжрэл нийслэлийн хөгжлийн гол саад болох магадлал өндөр байна. Энэ бол зөвхөн салбарын асуудал биш, нийт нийгмийн хамтын ажиллагаа, бодлого шийдвэрийн хүрээнд шийдвэрлэх шаардлагатай тулгамдсан асуудал болж байна.
