Дайны хүнд хэцүү, аймшигт үнэнийг олж харсан дөрвөн орос цэрэг “The Zero Line: Inside Russia’s War” баримтат нэвтрүүлэгт өөрсдийн сэтгэл хөдлөл, бодит түүхээ дэлгэсэн нь олон нийтэд шинэ төрлийн ойлголт, хүндэтгэл төрүүлж байна. Тэдний яриа дайны өргөсөн үнэн, мөн хүний үзэл бодол, ёс суртахууны сорилтуудыг илчлэх төдийгүй, орос цэргийн командлалын харгислал, хүнлэг бус үйлдлийн тухай ч гүнзгий анхаарлыг татаж байна.
Дайны фронт дээрх аймшигт бодит байдал
Баримтат нэвтрүүлэгт ярилцсан цэргийнхний нэг Илья нь Уралын нутгаас ирсэн байсан бөгөөд дайнд татагдсаныхаа дараа бүх зүйл өөрчлөгдсөнийг хуваалцсан. Тэрбээр өөрийнхөө мэдсэний дагуу, командлагчийн тушаалаар 78 цэрэгтэй хамт Украины дайнд явсан бөгөөд фронтоос зугтаж амь гарсан нэгэн юм. Илья фронтын шугамд хэд хэдэн удаа харамсалтайгаар мэдээжийн зүйл болсон буудлага, цаазлалт, зодуурын хариуцлага хүлээжээ. Тэрээр хэд хэдэн цэрэг командлагчаас шууд буудуулсан, мөн өөрийг нь цахилгаанд цохиулж, тамлуулсан тухай ярьсан байдаг. Түүний яриагаар, командлагчийн тушаал нь түүний ангид биш, олон ангид иймэрхүү харгис ажиллагаа явуулдаг байсан аж.
Энэ бол зөвхөн нэг хүний яриа биш, харин фронтод тулалдаж байсан олон цэргийн бодит үнэн юм. Тэдэнтэй хамт байсан Дима, Денис нарын ярилцлагууд ч гэсэн хүний нэр төрийг гутаах, зэвсэгт хүчний харгислал, хууль бус үйлдлийг илчилж байна. Тухайлбал, Дима өмнө нь аяга таваг угаагч машин засварладаг байсан бөгөөд, фронт руу явсны дараа тэрээр цэргийн командлагчдын гэрээслэлээр олон хүнийг буудан хороосон хэргүүдийг харсан байна. Тэрбээр “Мэдээж тэд өөрсдийн цэргүүдийг алдаг. Энэ бол хэвийн зүйл” гэж хэлж, зэвсэгт хүчинд буй хуулиас гадуур, ямар ч хянах боломжгүй харгислагаас өөрийн үзэл бодлыг илэрхийлжээ.
Мөн, орос цэргүүдийн хувийн амьдрал, сэтгэл санааны байдал амаргүй байгааг илтгэх олон баримтууд байгаа. Илья өөрийн туршлагадаа, “Би үхдэлээр дүүрэн ой хардаг. Нүүр царай нь сүйдсэн, ам нь цусанд будагдсан хүмүүс. Үнэр нь үнэртэх биш, амтагдах шиг болдог” хэмээн хүний сэтгэлийн гүн гүнзгий хүнд хэцүүг илэрхийлж байна. Түүнчлэн, дайны дараа олон цэрэг сэтгэл зүйн хувьд хүнд гэмтэл, ялангуяа, зэвсэгт мөргөлдөөнд орж, хүний ёс суртахуун, үнэт зүйлс доройтох хандлага дагаж байна.
Харгислал, хууль бус үйлдлийн үнэн төрх
Орос армийн тусгай ажиллагааг нарийвчлан харуулсан баримтат нэвтрүүлэгт тусгасан хамгийн аймшигтай нь, командлагч нарын харгислал, шийтгэлийн арга хэлбэрүүд юм. Илья нь, цаазлалт, зодуур, цахилгаанд цохиулалт зэрэг олон зүйлийг харсан бөгөөд, зарим үед өөрийг нь, эсвэл хамтран зүтгэгчдийг “тэглэх” нэрийн дор шууд буудсан байна. Тэдний яриа “цахилгаан цохио” гэдэг нь, аймшигтай шийтгэл, ялангуяа, татгалзсан эсвэл үг хэлсэнтэй холбоотой байсан ажээ. Эдгээр үйлдлүүд нь олон улсын хууль, хүний эрхийн стандартаас ямар ч хамааралгүй, тэр дундаа, олон улсын олон улсын хүний эрхийн байгууллагууд энэ мэт харгислалыг таслан зогсоох шаардлагатай байгааг чухалчлан тэмдэглэж байна.
Данийн болон Британи зэрэг орнуудын батлан хамгаалах байгууллагын мэдээллээр, 2022 оноос хойш эхэлсэн Украины эсрэг дайнд, орос цэргийн албаныхан асар их хохирол учруулсан бөгөөд, 1.2 сая орчим цэрэг амь үрэгдсэн эсвэл шархадсан гэсэн тоо баримт байна. Энэ нь зөвхөн тухайн үеийн нөхцөл байдлын дүн бөгөөд, Оросын Засгийн газар энэ тоог албан ёсоор мэдэгддэггүй. Гэхдээ дотоод эх сурвалж, олон улсын байгууллагын мэдээллээс үзвэл, фронтын нөхцөл байдал ямар ч байгаагүйгээр, цэрэг амь эрсэдсээр байна.
Цэрэг сэргэлт, сэтгэлийн шарх
Нэвтрүүлгийн яриа бодит байдалд тулгуурласан бөгөөд, эдгээр цэргүүдийн яриа оросын нийгэмд тулгамдсан асуудал, дайны үнэн төрхийг илчилж байна. Тэдний хэлснээр, фронт дээрх харгислал, шийтгэл, хүний амь насыг зулгуйдаж буй үр дагавар нь, зөвхөн цэрэг дайнд оролцох бус, мөн хүний сэтгэлийн гүнд нөлөөлдөг хүнд суртал байгааг харуулж байна. Тэдний яриа бол зөвхөн нэгэн хэсэгийн бодит түүх биш, харин энэ улсын цаашдын чиг хандлага, хүний эрхийн төлөв байдал, цэргийн ёс суртахууны асуудлуудыг тусгасан бодит баримт юм.
Ирээдүйн сорилт ба боломж
Эдгээр цэргүүдийн яриа олон нийтэд шинэ хэнгэргийг өгч байна. Тэдний яриаг үндэслэн, олон улсын хяналт, хууль эрх зүйн орчинг боловсронгуй болгох, хүний эрхийн хамгаалалтыг тогтмол хэрэгжүүлэх шаардлага эрс нэмэгдэж байна. Мөн, энэ баримтат нэвтрүүлэг нь зөвхөн дайны харгислал, хамгаалалтаас гадна, ирээдүйн удирдлага, цэргийн ёс суртахуун, хүний эрхийн талаар бодитой ойлголт өгөх чухал материал болж байна.
ОХУ-ын дотоод нийгэм, олон улсын харилцаанд ч энэ бодит түүхүүдийн нөлөөлөл маш их. Тэдний яриа, харгислалын бодит жишээнүүд нь зөвхөн тухайн цаг үеийн асуудал биш, харин цаашид хүний эрхийг хамгаалах, зэвсэгт мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй сэтгэл зүйн хүнд хэцүүг бууруулахад чиглэсэн олон улсын ажиллагааны суурь болно.
Эцэст нь, энэ баримтат нэвтрүүлгийн түүхүүд нь зөвхөн нэгэн улсын дотоод асуудал биш, дэлхийн хэмжээнд хүний үнэт зүйлийн хамгаалалтад анхаарал хандуулах шаардлагатайг илэрхийлж байна. Тэдний яриа бидэнд дайны үнэн төрх, хүний сэтгэлийн гүнд орсон харгислал, мөн хүний эрхийн төлөөх зүтгэл, өршөөл, хүмүүнлэгийн үнэ цэнийг дахин сануулах чухал хичээл болж байна.
ЭХ СУРВАЛЖ: BBC
